Nedir.Org *
Sponsorlu Bağlantılar
Damladnz

İklim Bilgisi Nedir


Resim Ekle Dosya Ekle Video Ekle Soru Sor Bilgi Ekle

İklim Nedir


Geniş bir sahada, uzun yıllar boyunca (40 – 50 yıl) devam eden, atmosfer olaylarının ortalamasına iklim denir.

İklimin insan ve çevre üzerindeki etkileri


Yeryüzüne dağılışlarını,
Ekonomik faaliyetlerini,
Yiyecek ve giyeceklerini,
Fizyolojik gelişimlerini,
Karakterlerini,
Kültür faaliyetlerini, etkiler.
Endüstrinin dağılışını etkiler.
Konut tipini ve malzemesini etkiler.
Ulaşım faaliyetlerini etkiler.
Turizm faaliyetlerini etkiler.
Tarım faaliyetlerini etkiler.
Tarım ürünleri çeşitliliğini etkiler.
Toprak oluşumunu ve verimlilik derecesini etkiler.
Yeryüzü şekillerinin oluşumunu etkiler.
Bitki örtüsü çeşitliliğini etkiler.
Göllerin oluşumunu ve göl sularının kimyasal özelliğini etkiler.
Akarsu debilerini ve rejimlerini etkiler.
Hayvan türleri ve dağılışını etkiler.
Dış kuvvetlerin etki alanlarını ve dağılışını etkiler.
Kayaların çözülme türünü belirler.
Erozyonu etkiler.
Kalıcı kar sınırı yükseltisini etkiler.
Denizlerin tuzluluk oranlarını etkiler.

HAVA DURUMU


Dar bir sahada, kısa süre içerisinde görülen atmosfer olaylarına hava durumu denir.

KLiMATOLOJİ


Geniş sahalarda, uzun yıllar devam eden atmosfer olaylarının ortalamalarını tespit ederek, iklim bölgelerini ve karakterlerini inceleyen bilim dalına klimatoloji denir.

METEOROLOJİ


Dar sahalarda, kısa süreli atmosfer olaylarını inceleyen bilim dalına meteoroloji denir.

ATMOSFER ve ÖZELLİKLERi


Dünya’yı gazlardan meydana gelen bir geosfer (tabaka) kuşatır. Buna atmosfer denir.

Atmosferin Katları


Atmosfer, yerçekimi etkisiyle iç içe kürelerden meydana gelmiştir. Bunların yoğunlukları ve bileşimleri birbirinden farklıdır.

Troposfer


Atmosferin en alt tabakasıdır. Ekvator üzerindeki kalınlığı 16 - 17 km, 45° enlemlerinde 12 km, kutuplardaki kalınlığı ise 9 - 10 km dir. Bunun nedeni, Ekvator’daki hava kütlelerinin ısınarak yükselmesi, kutuplarda ise soğuyan havanın ağırlaşarak alçalmasıdır. iklim olayları troposferin 3 - 4 km lik kısmında meydana gelir. Çünkü, iklim olaylarında çok etkili olan su buharı troposferin 3 - 4 km lik kısmında bulunur. Troposfer daha çok yerden yansıyan ışınlarla ısınır.Atmosferdeki gazların % 75'i troposfer katında bulunmaktadır.
: Troposferden itibaren 17 - 30 km ler arasında bulunur. Bu tabakada su buharı olmadığı için, iklim olayı görülmez. Stratosferde sıcaklık değişimi yok gibidir. Sıcaklık –45°C civarındadır. Stratosferde yerçekimi çok azaldığı için cisimler gerçek ağırlıklarını kaybederler. Üst kısımlarında ozon gazı bulunur.

Şemosfer


Stratosferden sonra 30 - 90 km ler arasında bulunur. iki kısımdan oluşur.
a. Ozonosfer: içerisinde bulundurduğu ozon gazından dolayı bu ismi almıştır. Güneş’ten gelen ve canlı yaşamı için zararlı olan ışınları (Ultraviyole ışınları gibi) tutar. Bundan dolayı canlıların koruyucu katıdır. Dünya’nın aşırı ısınıp, soğumasını önler.
b. Kemosfer: Bu katmana kemosfer denilmesinin nedeni, içerisinde bazı kimyasal olayların meydana gelmesidir. Az miktarda zararlı ışınların tutulması burada da görülür.

İyonosfer


Şemosferden sonra 90 - 300 km’ler arasında bulunur. Bu tabakadaki gazlar ultraviyole ışınlarının etkisi ile iyonlara ayrılmıştır. iyonlaşma sırasında açığa çıkan enerji ile sıcaklığı yükselmiştir. (250°C) iyonlar arasında elektron alışverişi son derece fazladır. Bundan dolayı haberleşme sinyalleri, radyo dalgaları bu tabakadan yansır.

Eksosfer


Atmosferin en üst ve en dış sınırını oluşturur. Eksosferde bazı gaz molekülleri yerçekimi etkisinden kurtularak uzaya kaçar. Bu nedenle dış sınırı kesin olarak tespit edilememekte, 10.000 km ye kadar çıktığı sanılmaktadır. 

Atmosferin Faydaları


İklim olayları meydana gelir.
Canlı yaşamı için gerekli gazları ihtiva eder.
Güneş’ten gelen zararlı ışınları tutar.
Dünya’nın aşırı ısınmasını ve soğumasını engeller.
Dünya ile birlikte dönerek sürtünmeden doğacak yanmayı engeller.
Uzaydan gelen meteorların parçalanmasına neden olur.
Güneş ışınlarının dağılmasını sağlayarak, gölgede kalan kısımların da aydınlanmasını sağlar. Bir başka ifade ile gölgelerin tam karanlık olmasını önler.
Işığı, sesi, sıcaklığı geçirir ve iletilmesini sağlar.
Hava akımları sayesinde gündüz olan kesimlerin aşırı sıcak, gece olan kesimlerin de aşırı soğuk olmasını engeller.

İKLİM ELEMANLARI


A. SICAKLIK


Yeryüzündeki sıcaklığın kaynağı Güneş’tir. Yeryüzünün Güneş’ten aldığı ısı miktarına sıcaklık denir. Termometre ile ölçülür. Sıcaklığın birimi santigrat derece (°C) dir.Güneş ışınları vasıtasıyla gelen ısı enerjisi, atmosferi geçerek yeryüzüne ulaşır ve yeryüzünü ısıtır. Ancak, Güneş’ten gelen enerjinin tümü yeryüzüne kadar ulaşamaz. Bir kısmı atmosferde alıkonur, bir kısmı atmosferin yüzeyinden geri yansır.Atmosfere gelen enerji % 100 kabul edilirse;

Enerjinin % 25'i bulutların ve atmosferin etkisi ile uzaya doğru yansır.
% 25'i atmosferde dağılarak gölge yerlerin aydınlatılmasını ve gök yüzünün mavi görünmesini sağlar.
% 15'i atmosfer tarafından emilerek atmosferin ısınmasını sağlar.
% 35'i yeryüzüne ulaşır. Bu enerjinin % 27'si yeri ısıtır. % 8'i ise yeryüzüne çarptıktan sonra tekrar uzaya yansır.

SICAKLIK DAĞILIŞINI ETKiLEYEN FAKTÖRLER


(SICAKLIK ETMENLERi)

1. Güneş ışınlarının yeryüzüne düşme açısı: Yeryüzünde sıcaklık dağılışını etkileyen en önemli faktördür. Güneş ışınları bir yere ne kadar dik düşerse, orası o kadar fazla ısınır. Düşme açısı küçüldükçe ısınma azalır. Düşme açısını belirleyen etkenler şunlardır:
a. Dünya’nın şekli ve enlem: Dünya’nın şekline bağlı olarak, Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe güneş ışınlarının yere düşme açıları küçülür. Bunun sonucunda da Ekvator’dan kutuplara gidildikçe sıcaklık azalır.
b. Yaşanan Mevsim: Dünya’nın eksen eğikliği ve yıllık hareketine bağlı olarak güneş ışınlarının düşme açısı yıl boyunca değişir.Buna göre, Kuzey Yarım Küre, yaz mevsiminde güneş ışınlarını daha dik, kışın daha eğik alır.
c. Günün Saati: Dünya’nın günlük hareketine bağlı olarak, güneş ışınlarının bir noktaya geliş açısı gün boyunca değişme gösterir. Güneş ışınları sabah ve akşam eğik açıyla, öğle vakti ise gelebileceği en dik açı ile gelir.
d. Bakı ve eğim: Güneş ışınlarının düşme açısı, yerşekillerinin Güneş’e bakma durumuna göre (Bakıya göre) ve yerşekillerinin eğimine göre değişir.

2. Güneş ışınlarının atmosferde katettiği yol
Güneş ışınlarının atmosferde aldığı yol uzadıkça enerji kaybı o oranda artar. Dik açı ile gelen ışınlar daha kısa bir yoldan yeryüzüne ulaşır ve daha az kayba uğrar. (Ekvator çevresi gibi)Dar açı ile gelen ışınlar ise, daha uzun bir yoldan yeryüzüne ulaşır ve daha fazla kayba uğrar. (Kutup çevreleri gibi)

3. Güneşlenme Süresi
Güneşlenme süresi arttıkça sıcaklık artar. Yaz aylarında güneşlenme süresi fazla olduğundan sıcaklık değerleri yüksektir. Yine gün içinde en yüksek sıcaklıkların tam öğle vakti değil, öğleden birkaç saat sonra olması güneşlenme süresi ile ilgilidir. Geceleri ise, Güneş’ten enerji alınmadığı için soğuma görülür. Bu nedenle günün en soğuk anı, sabah Güneş doğmadan önceki andır.

4. Yükselti
Troposfer katında, yerden yükseldikçe sıcaklık değerleri her 100 m. de 0,5 °C azalırken, alçaldıkça her 100 m. de 0,5°C artar.

5. Kara ve Denizlerin Dağılışı
Aynı miktarda güneş enerjisi alan karalar ve denizler aynı derecede ısınmazlar. Karalar denizlere oranla daha fazla ve çabuk ısınırken, denizler daha az ve geç ısınırlar. Yine karalar denizlere oranla daha fazla ve çabuk soğurken, denizler daha az ve geç soğurlar.Denizler karalara oranla geç ısınıp geç soğuduğu için, karasal iklimlerde en sıcak ay Temmuz, en soğuk ay Ocak iken, denizel iklimlerde en sıcak ay Ağustos, en soğuk ay Şubattır.

6. Nem Miktarı
Nem, bir yerin fazla ısınması ve soğumasını önler. Sıcaklık farkını azaltır. Güneş ışınlarının dik ve dike yakın geldiği Ekvator çevresi Dünya’nın en sıcak yerleri olması gerekirken, nemin fazlalığından dolayı olmamıştır. Dünya’nın en sıcak yerleri ise Dönenceler civarı (Tropikal çöller) olmuştur.Kış mevsiminde, havanın bulutlu olduğu günlerde, ısı kaybı azaldığından sıcaklık değerleri yüksektir. Havanın bulutsuz olduğu günlerde ise, ısı kaybı daha fazla olduğundan sıcaklık değerleri düşüktür. Kuru ve ayaz bir hava yaşanır.Nemin fazla olduğu deniz yüzeylerinde, vadilerde ve alçak ovalarda nemin fazlalığından dolayı sıcaklık kaybı az iken, dağ zirvelerinde nemin azlığından dolayı sıcaklık kaybı fazladır.

7. Okyanus Akıntıları
Okyanus akıntıları, hem denizler hem de karalar üzerinde havanın sıcaklığını etkilerler. Bu akıntılar sıcaklığın Ekvator’dan kutuplara doğru düzenli olarak azalmasını engeller.Ekvator yönünden gelen Gulf - Stream, Brezilya, Kuroşivo ve Alaska gibi akıntılar sıcaklığı yükseltir. Buna karşılık, kutup yönünden gelen Labrador, Kanarya, Oyaşivo, Benguela ve Kaliforniya gibi akıntılar sıcaklığı düşürür.

8. Rüzgârlar
Kuzey Yarım Küre’de güneyden, Güney Yarım Küre’de de kuzeyden esen rüzgârlar, Ekvator yönünden geldikleri için sıcaklığı artırır. Kutup yönünden gelen rüzgârlar ise, sıcaklığı düşürürler. Bu durum enlem - sıcaklık ilişkisine örnektir.Denizden karaya doğru esen rüzgârlar kışın ılıtıcı, yazın ise serinletici etki yapar.Karadan denize doğru esen rüzgârlar ise, kışın sıcaklığı düşürücü, yazın ise sıcaklığı yükseltici etki yapar.

9. Bitki ÖrtüsüBitki örtüsü, güneş ışınlarının bir kısmını emerek gündüz yerin fazla ısınmasını önler. Gece ise, yerden ışıyan sıcaklığın bir bölümünü tutarak fazla soğumayı engeller. Bunun sonucunda, bitki örtüsünün gür olduğu alanlar ile seyrek olduğu alanlar arasında, sıcaklığın dağılışı açısından önemli farklar ortaya çıkar.

SICAKLIĞIN YERYÜZÜNDEKİ DAĞILIŞI


Sıcaklığın yeryüzüne dağılışı izoterm adı verilen eş sıcaklık eğrileri ile gösterilir. Sıcaklık haritalarına ise izoterm haritaları denir. izoterm haritaları günlük, aylık ve yıllık olabilir. Bu haritaların bir kısmı gerçek sıcaklıkları gösterir. Bunlara gerçek izoterm haritaları denir. Bu haritalarda yükseltinin etkisi hesaba katılır. Bir de, yükselti değerleri her yerde sıfır metre kabul edilerek, sıcaklık değerlerinin buna göre düzenlenip çizildiği haritalar vardır. Bu haritalara da indirgenmiş izoterm haritaları denir. Her yerin gerçek sıcaklığına, yükseltiden dolayı kaybettiği sıcaklığın eklenmesiyle indirgenmiş sıcaklık bulunur.Örneğin, 1000 m. yükseklikteki bir yerin gerçek sıcaklığı 16°C ise, buranın indirgenmiş sıcaklığı; 

Dünya Yıllık Ortalama Sıcaklık Dağılışı


Yeryüzünde üç farklı sıcaklık kuşağı oluşmuştur.
Genel olarak (Dünya’nın şekli sonucu) Ekvator’dan kutuplara gidildikçe sıcaklık azalır. Ancak en yüksek sıcaklıklara dönenceler çevresinde rastlanmaktadır.
Kuzey Yarım Küre, Güney Yarım Küre’den daha sıcaktır. Çünkü, Kuzey Yarım Küre’de karalar, Güney Yarım Küre’de denizler daha fazla yer kaplar.
Kuzey Yarım Küre’de, yüksek enlemlerdeki karaların batı kıyıları, doğu kıyılarına göre daha sıcaktır. Sebebi, sıcak okyanus akıntılarıdır. (Gulf - Stream, Alaska, vb.)
Kuzey Yarım Küre’deki sıcaklık farkları Güney Yarım Küre’den daha fazladır. Sebebi, kara - deniz dağılışıdır.
Termik Ekvator ortalama 8° kuzeye kaymıştır. Nedeni, kuzeyde karaların fazla olması ve sıcak okyanus akıntılarının etkisidir.

Dünya Ocak Ayı Ortalama Sıcaklık Dağılışı


Ocak ayında, Kuzey Yarım Küre’de kış mevsimi yaşanır.
Bu ayda Dünya’nın en soğuk yerleri Sibirya, Kanada ve Grönland’ın kuzey bölgeleridir.
Bu ayda Dünya’nın en sıcak yerleri, Oğlak Dönencesi üzerindeki kara içleridir.

Dünya Temmuz Ayı Ortalama Sıcaklık Dağılışı


Temmuz ayında, Kuzey Yarım Küre’de yaz mevsimi yaşanır.
Bu ayda, Dünya’nın en sıcak yerleri Büyük Sahra, Arabistan Yarımadası’nın iç kısımları, iran, Orta Asya, Meksika, Amerika’nın orta kesimleri ve Arizona çevresidir.
Bu ayda Dünya’nın en soğuk yerleri Antarktika Kıtası’ndadır.

B. BASINÇ ve RÜZGÂRLAR


BASINÇ


Atmosferi oluşturan gazların yeryüzüne yaptığı etkiye basınç denir. Basınç barometre ile ölçülür. Basıncın değeri milibar (mb) denilen birimle belirtilir. Aynı basınca sahip olan noktaların birleştirilmesiyle oluşturulan iç içe kapalı eğrilere ise izobar adı verilmektedir.Atmosferin yeryüzüne yaptığı basınç her yerde aynı değildir. Atmosfer basıncını etkileyen faktörler şunlardır:

1. Yerçekimi
Yerçekiminin etkisiyle gazlar Dünya’yı çepeçevre kuşatmıştır. Yükseklere doğru çıkıldıkça ve alçak enlemlere doğru geldikçe yerçekimi azalır. Buna bağlı olarak basınç da azalır.Yerçekimi ile basınç arasında doğru orantı vardır. Yerçekimi arttıkça basınç artar, yerçekimi azaldıkça basınç azalır.

2. Yükselti
Yükseldikçe basınç azalır. Bunun nedeni, yükseklere doğru çıkıldıkça Atmosfer’i oluşturan gazların yoğunluklarının yerçekimi etkisiyle azalmasıdır. Basınç ile yükselti arasında ters orantı vardır.

3. Termik Etkenler (Sıcaklık)
Sıcaklığın artmasıyla hava genişler, hafifler ve yükselir. Yükselen havanın yere yaptığı basıncın azalmasıyla, alçak basınç alanları doğar.Sıcaklığın azalmasıyla soğuyan havanın hacmi daralır, ağırlaşır ve alçalır. Alçalan havanın yere yaptığı basıncın artmasıyla yüksek basınç alanları doğar.Bu şekilde, ısınma ve soğumaya bağlı olarak oluşan basınç merkezlerine termik basınç merkezleri denir. Örneğin, Ekvator çevresi sürekli sıcak olduğundan, burada termik alçak basınçlar oluşmuştur. Kutuplar civarı ise, sürekli soğuk olduğundan burada da termik yüksek basınçlar oluşmuştur. Sıcaklık ile basınç arasında ters orantı vardır.

4. Dinamik Etkenler
Hava kütlelerinin alçalarak yığılması veya yükselerek seyrekleşmesi sonucunda ortaya çıkar.
Örneğin, troposferin üst kısımlarında, Ekvator’dan kutuplara doğru esen Ters (üst) Alize rüzgârları Dünya’nın dönme hareketinin etkisiyle 30° enlemleri civarında alçalarak yüksek basınç alanlarını oluştururlar.Bununla birlikte, Batı ve Kutup rüzgârları da 60° enlemleri civarında karşılaşınca yükselirler ve burada alçak basınç alanlarını oluştururlar.işte, bu şekildeki hava hareketlerine bağlı olarak oluşan basınç merkezlerine de dinamik basınç merkezleri denir.

Atmosfer basıncı, yere yaptığı basınç derecesine göre üçe ayrılır.
Normal Basınç: 45° enlemlerinde, deniz seviyesinde, 0°C sıcaklıkta, 760 mm yüksekliğindeki cıvanın yaptığı basınca eşit olan atmosfer basıncına normal basınç denir. Bu basınç 1013 milibardır.
Yüksek Basınç (Antisiklon): 1013 milibardan daha yüksek olan basınçlara yüksek basınç denir. Yüksek basıncın görüldüğü yerlerde alçalıcı hava hareketleri vardır.
Basınç (Siklon): 1013 milibardan daha az olan basınçlara alçak basınç denir. Alçak basıncın görüldüğü yerlerde yükselici hava hareketleri vardır.

YERYÜZÜNDEKİ SÜREKLİ BASINÇ ALANLARI

1. Termik Kökenli Basınç Alanları

Ekvatoral Alçak Basınç Alanı (Tropikal Siklon)

Ekvatoral bölge üzerinde bütün Dünya’yı kuşatan sürekli bir alçak basınç alanı uzanır. Bunun nedeni buraların devamlı ısınmasıdır. Bu basınç kuşağı kışın güneye, yazın da kuzeye doğru genişler.

Kutuplar Yüksek Basınç Alanı (Polar Antisiklon)

Kutuplar yıl boyunca soğuk olduklarından, buralarda sürekli bir yüksek basınç alanı oluşmuştur. Bu basınç alanı kışın genişler, yazın da daralır.

2. Dinamik Kökenli Basınç Alanları

Ekvator Üstü Yüksek Basınç Alanı (Subtropikal Antisiklon)

Ekvatoral bölgede, ısınarak yükselen hava kütleleri üst alizeler halinde kutuplara doğru eserken, gerek Dünya’nın ekseni etrafında dönmesinden, gerekseyerçekimi ve soğumadan dolayı 30° enlemleri civarında alçalır. Sonuçta, bu enlemlerde yüksek basınç alanı oluşur.  

Kutup Altı Alçak Basınç Alanı (Subpolar Siklon)

Batı ve Kutup rüzgârları, 60° enlemleri civarında karşılaştıktan sonra yükselirler. Sonuçta bu enlemlerde alçak basınç alanı oluşur.

RÜZGÂRLAR


Yüksek basınç (antisiklon) alanlarından alçak basınç (siklon) alanlarına doğru olan yatay hava akımlarına rüzgâr denir. Rüzgârın yönü, coğrafi yönlerle ifade edilir. Rüzgâr hızı anemometre adı verilen aletle ölçülür.

Rüzgârın hızını etkileyen faktörler
a. Basınç farkı: Rüzgârın hızı basınç farkıyla doğru orantılıdır.Basınç farkı çok ise rüzgâr hızlı, basınç farkı az ise rüzgâr yavaş eser. iki bölge arasındaki basınç farkının sona ermesi ile rüzgâr etkinliği kaybeder.
b. Basınç merkezleri arasındaki uzaklık: Aynı basınç farklarına sahip, birbirinden farklı uzaklıktaki noktalar arasında rüzgârların hızı farklıdır. Birbirine yakın olan noktalar arasında, izobar yüzeylerinin eğimi fazladır ve rüzgâr hızlı eser. Birbirine uzak olan noktalar arasında ise, izobar yüzeylerinin eğimi azdır ve rüzgâr yavaş eser.
c. Dünya’nın Dönmesi: Dünya’nın dönüşüne bağlı olarak rüzgârlar, düz çizgiler yerine saparak hareket ederler. Bu sapmalar ise onlara hız kaybettirir.
d. Sürtünme: Engebeli arazilerde rüzgârlar çok fazla engellerle karşılaştığı için hızları azalır. Bundan dolayı, rüzgârların hızı, sürtünmenin azaldığı düz ve açık alanlarda fazladır.

Rüzgârın yönünü etkileyen faktörler
a. Basınç merkezlerinin konumu: Rüzgârın yönünü belirleyen, öncelikle basınç merkezlerinin konumudur. Basınç merkezleri yer değiştirdikçe rüzgârın yönü de değişir.
b. Yeryüzü şekilleri: Rüzgârlar basınç merkezleri arasında hareket ederken, yeryüzü şekillerine çarparak yön değiştirirler.Bir bölgede rüzgârın yıl içerisinde en fazla estiği yöne hakim rüzgâr yönü denir. Hakim rüzgâr yönü yerşekillerine göre ortaya çıkar.Yukarıdaki grafiğe, rüzgâr gülü diyagramı adı verilir. Bu grafikte A merkezine, rüzgârların büyük bir çoğunlukla kuzeydoğu ve güneybatı yönlerinden estiği dikkate alınırsa, bu yerleşim yerinin kuzeydoğu-güneybatı uzantılı bir vadide yer aldığı söylenebilir.
c. Dünya’nın Dönmesi: Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesi sonucunda, rüzgârlar basınç merkezleri arasındaki en kısa yolu izleyemezler. Rüzgârlar, Kuzey Yarım Küre’de hareket yönünün sağına, Güney Yarım Küre’de ise hareket yönünün soluna saparlar.Yüksek basınç alanlarında rüzgârlar, merkezden çevreye doğru hareket ederler.Alçak basınç alanlarında ise rüzgârlar, çevreden merkeze doğru hareket ederler.

RÜZGÂR ÇEŞİTLERİ


1. Sürekli (Yıllık) RüzgârlarDünya üzerindeki, sürekli alçak ve yüksek basınç alanları arasında esen rüzgârlardır.

a. Alize Rüzgârları: 30° Kuzey ve 30° Güney enlemlerindeki dinamik yüksek basınç alanlarından, Ekvator’daki termik alçak basınç alanına doğru esen rüzgârlardır.

Özellikleri
Başlangıçta sıcak ve kurudurlar. Ancak, denizler üzerinden geçerken nem kazanırlar.
Tropikal kuşaktaki karaların doğu kıyılarına bol yağış bırakırlar. Bu nedenle Doğu rüzgârları da denir.
Sürekli olmaları ve yönlerinin belli olması nedeniyle, yelkenli gemiler döneminde bu rüzgârlardan faydanılmıştır. Bu nedenle bu rüzgârlara ticaret rüzgârları(trade winds) da denilmiştir.
Ekvatoral bölgede karşılaşan Alizeler, 3 - 4 km kadar yükselerek kutuplara doğru hareket ederler. Bunlara da ters alize (üst alize) adı verilir. Ters alizeler, dönenceler üzerinde alçalarak tropikal çöllerin oluşmasına neden olurlar.
Sıcak okyanus akıntılarının oluşumuna neden olurlar.

b. Batı Rüzgârları: 30° enlemlerindeki dinamik yüksek basınç alanlarından, 60° enlemlerindeki dinamik alçak basınç alanlarına doğru esen rüzgârlardır.

Özellikleri
Başlangıçta sıcak ve kurudurlar. Ancak, denizler üzerinden geçerken nem kazanırlar.
Orta kuşaktaki karaların batı kıyılarına bol yağış bırakırlar.
60° enlemleri civarında Kutup rüzgârları ile karşılaşarak cephe yağışlarına yol açarlar.

c. Kutup Rüzgârları: Kutuplardaki termik yüksek basınçlardan, 60° enlemlerindeki dinamik alçak basınç alanlarına doğru esen rüzgârlardır.

Özellikleri
Soğuk ve kuru oldukları için, etkili oldukları alanlarda sıcaklığı azaltarak kar yağışlarına neden olurlar.
60° enlemleri civarında Batı rüzgârları ile karşılaşarak cephe yağışlarına yol açarlar.
Soğuk okyanus akıntılarının oluşumuna neden olurlar.

2. Devirli (Mevsimlik) RüzgârlarKıtalar ve okyanuslar arasındaki ısınma ve sıcaklık farkları sonucu meydana gelen rüzgârlardır. Mevsimlik rüzgârların en tanınmış olanı musonlardır.

a. Yaz Musonu: Yaz mevsiminde karalar denizlere göre daha fazla ısınır. Bu nedenle buralarda alçak basınç alanları oluşur.Aynı mevsimde deniz ve okyanuslar daha serin oldukları için, yüksek basınç alanı durumundadırlar. Bunun sonucunda, deniz ve okyanuslardan kara içlerine doğru büyük bir hava akımı olur. Bu rüzgârlara yaz musonu denir.Yaz musonları deniz ve okyanuslardan kaynaklandıkları için bol nem taşırlar. Bundan dolayı etkili oldukları yerlere bol yağış bırakırlar.

Görüldüğü yerler
Ön ve Güney Asya ile Hint Okyanusu arasında
Doğu Asya ile Büyük Okyanus’a bağlı denizler arasında
Kuzey Amerika ile Meksika Körfezi arasında
Batı Afrika ile Gine Körfezi arasında
Doğu Afrika ile Hint Okyanusu arasında

b. Kış Musonu: Kış mevsiminde karalar, denizlere oranla daha fazla soğuyarak yüksek basınç alanı oluştururlar. Aynı mevsimde denizler ve okyanuslar üzerinde alçak basınç alanı vardır. Bunun sonucunda, karaların iç kesimlerinden deniz ve okyanuslara doğru büyük bir hava akımı olur. Bu rüzgârlara kış musonu denir.Kış musonları kara kaynaklı oldukları için soğuk ve kurudurlar. Bu nedenle başlangıçta yağış getirmezler. Ancak, denizler üzerinden geçtikten sonra bir karaya varırlarsa yamaç yağışlarına yol açarlar.

Kış musonları ile yağış alan yerler
Avustralya’nın kuzeyi
Endonezya Adaları’nın kuzeyi ve batısı
Japon Adaları’nın batısı
Afrika’nın doğusu
Hindistan’ın doğusunda Doğu Gat Dağları

3. Yerel Rüzgârlar
Bir bölgede, kısa süre içerisinde esen rüzgârlara yerel rüzgârlar denir.

a. Meltem Rüzgârları: Gün boyunca oluşan sıcaklık ve basınç farkları sonucu meydana gelirler.
• Deniz ve Kara MeltemleriGündüz, karalar daha çok ısınacağı için alçak basınç alanı, denizler ise yüksek basınç alanıdır.Bunun sonucunda denizden karaya doğru rüzgâr eser. Bu rüzgâra deniz meltemi denir.Gece ise, karalar daha fazla soğuyarak yüksek basınç alanı durumuna geçerler. Denizler daha sıcaktır ve basınç azdır. Bunun sonucunda da, karadan denize doğru rüzgâr eser. Bu rüzgâra kara meltemi denir.
• Vadi ve Dağ MeltemleriGündüz, dağ dorukları vadilerden daha erken ısınır ve alçak basınç oluşur. Vadiler ise, daha serindir ve yüksek basınç alanıdır. Bunun sonucunda, vadi tabanlarından dağ yamacına ve doruklarına doğru rüzgâr eser. Bu rüzgâra vadi meltemi denir.Geceleri ise, dağ yamaçlarında ve yüksek plâtolarda hızla soğuyan hava yüksek basınç alanı oluşturur. Alçak ovalar ve vadiler ise, nem oranının daha fazla olması nedeniyle sıcaktır ve alçak basınçlar görülür. Bunun sonucunda da, dağ yamaçlarından alçak ova ve vadilere doğru rüzgâr eser. Bu rüzgâra dağ meltemi denir.

b. Sıcak Yerel Rüzgârlar
• Föhn (Fön)Hava kütleleri dağ zirvesine doğru çıkarken, sıcaklığı yaklaşık her 100 m. de 0,5 °C azalır. Belli bir yükseltiden sonra bünyesindeki nemi yağış olarak bırakır. Dağın arka yamacına geçtiğinde kuru özelliktedir ve yamaca sürtünerek alçalır. Sürtünmenin etkisiyle sıcaklığı her 100 m. de 1°C artar. Dağ zirvelerinden aşağıya doğru sıcak ve kuru olarak esen bu rüzgârlara föhn rüzgârı denir.Föhn rüzgârı, İsviçre’de Alpler’in kuzey yamaçlarında görüldüğünden bu ismi almıştır. Föhn rüzgârı Türkiye’de, Toroslar ve Kuzey Anadolu Dağları’nın denize bakan yamaçlarında kışın ve ilkbaharda görülür.
• SirokkoKuzey Afrika’da, Büyük Sahra Çölü’nden sıcak ve kuru olarak Akdeniz’e doğru esen rüzgârdır. Fas, Tunus ve Cezayir’de etkisi belirgindir. Akdeniz’i geçerken nem kazanır. İspanya, Fransa ve İtalya’nın güney kıyılarına yağış bırakır.
• HamsinSudan’dan gelen ve Mısır’dan Akdeniz’e doğru esen rüzgârdır. Sıcak, kuru ve boğucu bir rüzgârdır.

c. Soğuk Yerel Rüzgârlar
• Bora Dalmaçya kıyılarında, Dinar Alpleri’nden Adriya Denizi’ne doğru esen soğuk ve kuru rüzgârdır. Hızı fazladır.
• Mistral Fransa’nın Rhone vadisini izleyerek Akdeniz’e doğru esen soğuk ve kuru rüzgârdır.
• Krivetz (Kriviç) Romanya’da, Aşağı Tuna Ovası’na doğru esen soğuk ve kuru rüzgârdır. Bükreş’te krivetz etkili olduğunda sıcaklık 10 - 15°C düşer.

d. Tropikal Rüzgârlar
Sıcak kuşakta, ani basınç farklarından kaynaklanan ve hızları saatte 100 - 150 km.ye kadar çıkabilen rüzgârlardır. Daha çok okyanuslar üzerinde oluşurlar. Belirli yollar izleyerek karaların üzerine de sokulurlar. Sarmal hava hareketleri halinde olduklarından, genellikle hortumlara sebep olurlar. Çevrelerine büyük zarar verirler. Tropikal rüzgârlara, Asya denizlerinde ve Avustralya’nın Büyük Okyanus kıyılarında Tayfun (Çince “Büyük rüzgar” demektir), Meksika Körfezi kıyılarında Hurrican(Hariken), Afrika’nın bazı kesimlerinde ve Latin Amerika kıyılarında da Tornado (Hortum) adı verilir.

C. NEM ve YAĞIŞLAR


Atmosfer içerisindeki subuharına nem denir. Nem higrometre adı verilen aletle ölçülür. Havanın nemi gram (gr) olarak ifade edilmektedir.

1. Mutlak Nem: 1m3 hava içerisinde bulunan subuharının gr olarak ağırlığına mutlak nem denir. Mutlak nem, sıcaklık ve buharlaşmanın fazla olduğu Ekvatoral bölgelerde çok, soğuk kutup bölgeleri ile yüksek dağlarda azdır.

2. Maksimum Nem: 1m3 havanın belli sıcaklıkta taşıyabileceği en fazla nem miktarına maksimum nem denir. Maksimum nem sıcaklığa bağlı olarak değişir. Sıcaklık arttıkça hava genişleyeceğinden taşıyabileceği nem miktarı artar. Sıcaklık azaldıkça hava daralır ve böylece taşıyabileceği nem miktarı azalır. Sıcaklıkla maksimum nem doğru orantılıdır.

3. Bağıl Nem (Nisbi nem): Mutlak nemin maksimum neme oranı havanın neme doyma oranını verir. Bu orana bağıl nem denir. Yüzde (%) olarak ifade edilir. Bağıl nem ile sıcaklık ters orantılıdır. Sıcaklık düştükçe maksimum nem azalacağından, bağıl nem yükselir. Sıcaklık değerleri yükseldikçe, maksimum nem artacağından bağıl nem düşer.Bağıl nem çöl bölgelerinde ve kara içlerinde az, Ekvatoral bölge gibi yağışlı bölgelerde ve deniz kıyılarında çoktur.

YOĞUNLAŞMA


Havadaki subuharının, tekrar sıvı ya da katı haldeki suya dönüşmesine yoğunlaşma denir.Yoğunlaşmanın meydana gelmesi havanın nem bakımından doyma noktasını aşmasına bağlıdır. Havadaki bağıl nemin yüzde 100'e ulaştığı noktaya doyma noktasıdenir. Doyma noktası aşıldığı takdirde hava subuharının fazlasını taşıyamaz. Fazla olan subuharı sıvı ya da katı hale dönüşür.Yoğunlaşma sonucunda çok küçük su taneciklerinin biraraya gelmesiyle bulutlar oluşur.

Bulutlar oluştukları yükseklikler dikkate alınarak üç gruba ayrılır:
Yüksek bulutlar (Sirüs’ler)Saçak, tüy, ya da ince iplikler biçimindeki bulutlardır. Yüksek bulutlar genelde yağış getirmezler. Bunlar, bir siklonun yaklaştığının ve havanın bozacağının habercisidirler.
Orta yükseklikteki bulutlar (Kümülüs’ler): Kümeler biçimindeki bulutlardır. Genelde alt kısımları düz ve siyah olur. Alt kısımlarının düz olmasının nedeni yoğunlaşmanın aynı seviyeden başlamasıdır. Siyah olmasının nedeni ise iri su taneciklerinden oluşmasıdır. Bu gruptaki bazı bulutlar yükseklere doğru büyür ve sağanak şeklinde şiddetli yağmurlar getirir.
Alçak bulutlar (Stratüs’ler): Yer’in üstünde, asılı gri bir tabaka gibi duran koyu renkli bulutlardır. Genelde yağışlara yol açarlar.Belirli bir anda gökyüzünün bulutlarla kaplı kısmının tüm gökyüzüne olan oranına bulutluluk denir. Bulutluluk oranı çeşitli aynalardan oluşan ve nefometre adı verilen bir aletle ölçülür. Buna göre, gökyüzünün oranı 10 kabul edilerek;
• 0 – 2 oranı Açık hava
• 2 – 8 oranı Bulutlu hava
• 8 – 10 oranı Kapalı havayı ifade eder.

Sis, ise yeryüzüne çok yakın oluşmuş ya da yeryüzüne çökmüş bulutlardır. Sıcak ve nemli bir havanın daha soğuk bir yerle teması sonucu sis oluşur. Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşması da sislere yol açar.

YAĞIŞ TÜRLERİ ve ETKİLERİ


Atmosferdeki subuharının yoğunlaşarak sıvı ya da katı biçimde yeryüzüne düşmesine yağış denir. Başlıca yağış türleri şunlardır:
1. Çiy: Havadaki subuharının soğuk zeminler üzerinde, su tanecikleri şeklinde yoğunlaşmasıyla oluşur. Özellikle bahar aylarında görülür.

2. Kırağı: Havadaki subuharının soğuk cisimler üzerinde, 0°C den düşük sıcaklıklarda kristaller şeklinde yoğunlaşmasıyla oluşur. Sonbahar aylarında ya da kış başlarında görülür.

3. Kırç: Havadaki subuharının çok soğumuş ağaç dalları, tel, saçak, vb. cisimler üzerinde yoğunlaşarak buz tabakası haline gelmesidir. Kırağıdan ayrılan yönü, kristallerin üst üste yığılarak buz tabakası haline gelmesidir.

4. Yağmur: Bulutu oluşturan su taneciklerinin büyümesiyle oluşan su damlalarıdır. Yoğunlaşmanın devam etmesi ile ağırlığı artan su damlaları yağış şeklinde yere düşer.

5. Kar: Su buharının, yükseklerde 0°C nin altında yavaş yavaş yoğunlaşmasıyla oluşan buz kristalleri yere düşer. Bu tür yağışlara kar denir.

6. Dolu: Hava sıcaklığının birden bire ve büyük ölçüde azalması sonucu yağmur damlaları donarak buz parçacıkları halinde yere düşer. Bu yağışlara da dolu denir.

YAĞIŞLARIN OLUŞMA BİÇİMLERİ


 (OLUŞUM NEDENLERİNE GÖRE YAĞIŞLAR)
1. Yamaç Yağışları  (Orografik Yağışlar)Nemli hava kütlelerinin, yatay yönde hareket ederken dağ yamaçlarına çarparak yükselmesi ve soğuması sonucu oluşan yağışlardır.Dünya’da en çok, Güneydoğu Asya’da, Orta kuşaktaki karaların batı kıyılarında ve sıcak kuşaktaki karaların doğu kıyılarında görülür.Türkiye’de ise, Toroslar’ın güneybatıya, Karadeniz Dağları ile Yıldız Dağları’nın kuzeye bakan yamaçlarında fazlaca görülür.Hava kütleleri yamaç boyunca yükselirken en fazla yağışı 500 - 1000 m yükseltiler arasına bırakırlar. Yükselti arttıkça (1000 m lerden sonra) mutlak nem azaldığı için yağış da azalır.
2. Konveksiyonel Yağışlar (Yükselim Yağışları)Güneşli ve rüzgârsız günlerde ısınan hava yükselerek soğur. Belli bir yükseltiden sonra nemin yoğunlaşması ile yağış meydana gelir.Dünya’da en çok, Ekvatoral bölgede rastlanır. Türkiye’de ise, İç Anadolu Bölgesi’nde İlkbahar’da görülen yağışlar konveksiyonel yağışlardır. Bu yağışlar halk arasında kırkikindi yağışları olarak bilinir.

3. Cephe Yağışları (Frontal Yağışlar)Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşma alanlarında meydana gelen yağışlardır.Dünya’da en çok, Orta kuşakta ve 60° enlemleri civarında görülür. Türkiye’de, özellikle kış mevsiminde görülen yağışların çoğu cephesel kökenlidir.

YAĞIŞLARIN YERYÜZÜNE DAĞILIŞI


Genel hava dolaşımı, kara ve deniz dağılışı, yerşekilleri yükselti gibi nedenlerden dolayı yeryüzünün her tarafı aynı oranda yağış almaz.Dünya üzerinde;

En yağışlı bölgeler; Ekvatoral bölge, Muson bölgeleri ve Orta kuşak karalarının batı kıyılarıdır.
En kurak bölgeler ise; Orta kuşak karalarının dağlarla çevrili iç kısımları, dönenceler civarı, çevresine göre, alçakta kalmış yerler ve kutup çevreleridir.

YERYÜZÜNDEKİ BAŞLICA İKLİM TİPLERİ ve TABİİ BİTKİ ÖRTÜSÜ


A. SICAK İKLİMLER


1. Ekvatoral İklim
Ekvator çevresinde, 0° – 10° Kuzey ve Güney enlemleri arasında görülür. Yıllık ortalama sıcaklık 25°C dolayındadır.Yıllık sıcaklık farkı 2 - 3°C yi geçmez. Yıllık yağış miktarı 2000 mm den fazladır. Her mevsim yağışlı olmakla birlikte, ekinoks tarihlerinde yağış maksimum düzeye erişir. Tabii bitki örtüsü oldukça gür ve geniş yapraklı ormanlardır.Ekvatoral iklim, Amazon ve Kongo havzalarının büyük bir kesiminde, Gine Körfezi kıyılarına yakın bölgelerde, Endonezya ve Malezya’nın büyük bir bölümünde etkili olmaktadır.

2. Tropikal İklim (Subtropikal - Savan)
10° - 20° Kuzey ve Güney enlemleri arasında ve 0° - 10° enlemlerinde 1000 m. den sonra görülür. Ekvatoral kuşak ile çöller arasında bir geçiş iklimidir.Yıllık ortalama sıcaklık 20°C dolayındadır. Yıllık sıcaklık farkı 4 - 5°C dir. Yıllık yağış miktarı 1000 - 2000 mm. arasındadır. Güneş ışınlarının dik geldiği yaz ayları yağışlı, kışlar kuraktır. Tabii bitki örtüsü yüksek boylu ve gür bitki toplulukları olan savanlardır.Tropikal iklim, Sudan, Çad, Nijerya, Mali, Moritanya, Brezilya, Venezuela, Kolombiya, Peru ve Bolivya gibi ülkelerde etkili olmaktadır.

3. Muson İklimi
Muson rüzgârlarının etki alanlarında görülür. Yıllık ortalama sıcaklık 15 - 20°C dir. Yıllık sıcaklık farkı 10°C civarındadır.Yıllık ortalama yağış 2000 mm. dolayındadır. Yıllık yağışların % 85'i yaz aylarında düşer. Kış mevsimi kurak geçmektedir. Tabii bitki örtüsü kışın yaprağını döken, yazın yeşillenen ormanlardır. Yağışların azaldığı yerlerde ise savanlar görülür.Muson iklimi, Güney Hindistan, Güney Çin, Güneydoğu Asya, Japonya ve Mançurya gibi bölgelerde etkili olmaktadır.

4. Çöl İklimi (Sıcak ve Kurak İklim)
Dönenceler civarında, Asya ve Kuzey Amerika’da karaların iç kısımlarında ve Güney Amerika’da görülür. Bu iklim tipini, yağışların yok denecek kadar az olması belirler. Çöllerdeki nem yetersizliği, günlük sıcaklık farkının büyümesine zemin hazırlamıştır. Günlük sıcaklık farkının 50°C yi bulduğu zamanlar olmaktadır. Yıllık yağış miktarı 100 mm nin altındadır. Yağışlar daha çok sağanak yağmurlar şeklindedir. Tabii bitki örtüsü bazı kurakçıl otlar ve kaktüs bitkileridir.Afrika’da B. Sahra, Ortadoğu’da Necef, Asya’da Gobi, Taklamakan, Avustralya’da Gobbon ve Gibson, Güney Afrika’da Kalahari ve Namib, Güney Amerika’da Patagonya, Atacama ve Peru yeryüzündeki başlıca çöl alanlarıdır.

B. ILIMAN İKLİMLER


1. Akdeniz İklimi
Genel olarak, 30° - 40° enlemleri arasında görülür. Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlıdır. Yıllık ortalama sıcaklık 15 - 20°C dir. Yıllık sıcaklık farkı ise 18°C kadardır. Yıllık yağış miktarı 600 - 1000 mm arasında değişir. En fazla yağış kışın, en az yağış yazın görülür. Karakteristik bitki örtüsü, kızılçam ormanlarının tahrip edilmesiyle ortaya çıkan makilerdir.Makiler, sürekli yeşil kalabilen, kısa boylu, sert yapraklı, kuraklığa dayanabilen, çalımsı bodur bitkilerdir. Mersin, defne, kocayemiş, zeytin, süpürge çalısı, bodur, ardıç gibi bitkiler başlıca maki türleridir. Akdeniz ikliminde yağışın az çok yeterli olduğu orta yükseklikteki yamaçlarda iğne yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlar (Kızılçam, sarıçam, karaçam ormanları gibi) yer alır.Akdeniz iklimi en belirgin olarak Akdeniz çevresinde görülmekle birlikte, Güney Portekiz, Afrika’nın güneyinde Kap Bölgesi, Avustralya’nın güneybatısı ve güneydoğusu, Orta Şili ve ABD’nin Kaliforniya eyaletinde de etkili olmaktadır.

2. Okyanusal İklim
Genel olarak, 30° - 60° enlemleri arasında, karaların batı kıyılarında görülür. Yazlar fazla sıcak, kışlar da fazla soğuk olmaz. Yıllık sıcaklık ortalaması 15°C dir. Yıllık sıcaklık farkı 10°C yi bulmaktadır.Yıllık yağış ortalaması 1500 mm. dir. En fazla yağış sonbaharda görülür. Tabii bitki örtüsü yayvan ve iğne yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlardır. Ormanların tahrip edildiği yerlerde çayırlar bulunur.Okyanusal iklim, Batı Avrupa, Kuzey Amerika’nın kuzeybatısı, Güney Şili, Avustralya’nın kuzeydoğusu ve Yeni Zelanda’da etkili olmaktadır.

3. Karasal İklim
Genel olarak, 30° - 65° enlemleri arasında, karaların deniz etkisinden uzak iç kısımlarında ve kıtaların doğu kıyılarında görülmektedir. Kışlar çok soğuk geçer ve uzun sürer. Yazlar ise sıcaktır. Yıllık sıcaklık ortalaması 0 - 10°C arasında değişir. Yıllık sıcaklık farkı 20 - 40°C dir. Yıllık yağış miktarı 500 - 600 mm dolayındadır.En fazla yağış yazın, en az yağış kışın düşer. Kış yağışları daha çok kar şeklindedir. Tabii bitki örtüsü iğne yapraklı ormanlardır. Yağışın azaldığı kesimlerde de bozkırlar (step) görülür. Sibirya ve Kanada da iğne yapraklı ormanlara tayga ormanları adı verilir. Taygalar, Dünya ormanlarının % 15'ini oluştururlar.Karasal iklim, Sibirya, Kanada ve Doğu Avrupa’da geniş bir yayılış sahasına sahiptir.

4. Step İklimi (Yarıkurak İklim)
Step iklimi, bir geçiş iklimi özelliği gösterir. Step iklimlerinde yıllık sıcaklık farkı 15 - 30°C dir.Yıllık yağış miktarı 300 - 500 mm. dir. Step iklimlerinde en fazla yağış ilkbaharda ve yazın düşmektedir. Tabii bitki örtüsü yağışlı mevsimde yeşeren, kurak mevsimde sararan step (bozkır) tir.İnsanlar tarafından ağaç kesilerek, yakılarak ormanların ortadan kaldırılması sonucunda oluşan bozkırlara antropojen bozkır denir. Bu tür bozkırlar, ormanların tahrip edilmesi sonucunda ortaya çıktığından yer yer orman ağacı topluluklarına rastlanır.

C. SOĞUK İKLİMLER


1. Tundra İklimi (Kutupaltı İklimi)
Genel olarak, 65° - 80° Kuzey enlemleri arasında görülür. Sıcaklığın çok düşük olduğu bir iklim tipidir. Bu iklimde en sıcak ayın ortalaması dahi 10°C yi geçmez. Kışın değerler -30°C ile -40°C ye iner. Yıllık sıcaklık farkının 65°C yi bulduğu yerler vardır. Yağışlar ortalama 200 - 250 mm kadardır. En fazla yağış yaz aylarında görülür. Tabii bitki örtüsü çalı, yosun ve yazın yeşeren kurakçıl otlardan oluşan tundralardır.Tundra iklimi, Avrupa’nın kuzey kıyıları, Kuzey Sibirya, Kuzey Kanada, Grönland Adası kıyıları ve Orta kuşaktaki yüksek dağlarda etkili olmaktadır.

2. Kutup İklimi
Karlar ve buzullarla kaplı kutup bölgelerinde görülür. Sıcaklık ortalaması bütün yıl boyunca 0°C nin altındadır. Sıcaklık, çoğu zaman -40°C ye, hatta daha altına iner. Yıllık sıcaklık farkı 30°C dolaylarındadır. Yağışlar son derece az ve kar şeklindedir. Ortalama yağış 200 mm. civarındadır. Bu iklim tipinde bitki örtüsü yoktur.Kutup iklimi, Kuzey Kutbu çevresinde Grönland Adası’nın iç kısımlarında ve Antarktika’da etkilidir.

İklim Bilgisi Resimleri

  • 2
    Yeryüzü iklimini etkileyen faktörler 1 hafta önce

    Yeryüzü iklimini etkileyen faktörler

  • 2
    İklim Kuşağı 1 hafta önce

    İklim Kuşağı

İklim Bilgisi Sunumları

  • 6
    Önizleme: 1 hafta önce

    İklim Bilgisi Slaytı - Sunum PPTX Power Point

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    İKLİM BİLGİSİ

    2. Sayfa
    İKLİMAtmosfer olaylarının uzun yıllar gösterdiği ortalama duruma (en az 40-50 yıl) iklim denir.Klimatoloji bilimi tarafından incelenir.İklim geniş sahaları kapsar, Uzun süreli hava olaylarını inceler.İklimde değişkenlik az.İklimde kurak, yağışlı, soğuk,gibi ifadeler kullanılır.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    3. Sayfa
    ATMOSFERstyle.visibility

    4. Sayfa
    Yeryüzünü saran hava tabakasına atmosfer denir. Atmosferin kalınlığı yerden itibaren 560 km.ye kadar uzanır. Atmosferin tabakalarını belirleyen en önemli faktör sıcaklıktır. Yerçekimi dolayısıyla havanın yeryüzüne yaptığı ağırlık “hava basıncı” olarak tanımlanır. Atmosferi oluşturan hava kütlesinin %99'u 32 km.nin altındadır.style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    5. Sayfa
    ATMOSFERİN ÖZELLİKLERİ Gazlardan oluşmuştur. Bu gazların %78 i azot %21 i oksijen %1 i karbondioksit, su buharı, ozon gazı ve asal gazlardır. Karbondioksit, su buharı ve ozon gazı miktarı yere ve zamana göre değişen gazlardır.style.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    6. Sayfa
    Kalınlığı ekvatordan kutuplara azalır. Nedeni; Yerçekimi Çizgisel hız SıcaklıkDaha çok yerden yansıyan ışınlarla ısındığı için yerden yükseldikçe sıcaklık her 200 m.de 1 derece azalır.Yoğunluğu en dıştaki katmana doğru azalır. style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    7. Sayfa
    Atmosferin Katmanlarıstyle.visibility

    8. Sayfa
    TroposferYer yüzeyinden 11-12 km yüksekliğe kadar sıcaklık yükseklikle azalır. Hava olaylarının büyük bölümü bu tabaka içerisinde görülür.Kalınlığı (troposferin bittiği seviye “tropopoz” kutuplarda 8, ekvatorda 16 km. civarındadır ve mevsimlere göre değişiklik gösterir. Kuvvetli hava akımları yani jet stream rüzgarları bu seviyeler civarındadır.style.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    9. Sayfa
    Atmosferi oluşturan gazların % 75-80'i bu tabaka içerisinde yer alır. Yapısı tamamen yer radyasyonuna bağlı olarak değişir. Su buharının %99'u troposfer tabakasında yer alır. Su buharı konsantrasyonu enlemlere göre değişiklik gösterir ve büyük bölümü tropik enlemlerde yer alır. Su buharı solar enerjiyi ve yerden gelen termal radyasyonu absorbe ederek sıcaklığın ayarlanmasında önemli rol oynar.Sıcak hava yükselme, soğuk hava çökme eğiliminde ise bu troposferde bir noktadaki daha fazla hava hareketi demektir ve bu da türbülans anlamına gelir. Bundan dolayı meteorolojistler troposferi mükemmel karışım olarak tanımlarlar. Eğer troposfere kirlilik ilave edilirse, atmosfere karışan bu kirleticiler birkaç gün ya da birkaç hafta sonra asit yağmurları vb. olarak yere geri dönecektir. Bu troposferin kendi kendini temizleme mekanizmasıdır.style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    10. Sayfa
    style.visibility

    11. Sayfa
    Troposferin üstünde 17-30 km.ler arasındaki tabakadır.İklim olayları görülmez.Sıcaklık değişimi azdır. Stratosferstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    12. Sayfa
    OzonosferOzon tabakasının iki önemli işlevi vardır: Birincisi yeryüzündeki temel ısı dengesine yardımcı olmak, ikincisi zararlı UV radyasyonunun yeryüzüne ulaşmasına engel olmak. Ozon her iki işlemi de stratosfer tabakasında gerçekleştirir. Ozonun yok olması ya doğal (UV radyasyon veya moleküllerin çarpışması) ya da insan kaynaklıdır (kloraflorakarbonlar, vs.).style.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    13. Sayfa
    Termosfer80- 90 km.nin üzerinde uzanır. Hava çok incedir.Sıcaklık yükseklikle artar, sıcaklık çok yüksektir, burada ultraviyole radyasyonu ısıya dönüşmektedir. Bu tabakada sıcaklık 2000 dereceye kadar ulaşmaktadır. 100-200 km.lerde atmosferdeki temel bileşenlerden nitrojen ve oksijen bulunmaktadır. Oksijen UV radyasyonunu absorbe etmektedir ve büyük miktarda kinetik enerji ortaya çıkmaktadır.style.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    14. Sayfa
    Termosfer tabakası ikiye ayrılır: İyonosfer ve Eksosfer.İyonosferBu tabaka termosferin alt bölümüdür, 80 ila 550 km arasında yer alır. Gaz partikülleri güneşten gelen ultraviyole ve X-ray radyasyonunu absorbe eder. Gaz partikülleri elektrik yüklenir (iyonlar). Radyo dalgaları bu seviyeden yeryüzüne döner. style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    15. Sayfa
    EksozferEksozfer yer yüzeyinden oldukça uzak mesafede bir bölgedir. 550 km.den binlerce kilometreye kadar uzanır, genellikle uydular bu bölgede bulunur. Bu bölge yeryüzü atmosferi ile gezegenler arası uzayda bir geçiş zonu olarak adlandırılır.style.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    16. Sayfa
    ATMOSFERİN FAYDALARIİklim olayları meydana gelir.style.visibility

    17. Sayfa
    Güneşten gelen ve canlılar için zararlı olan ışınları süzer.Dünyamızla birlikte dönerek sürtünmeden doğacak yanmayı önler.Hayat için gerekli gazları bulundurur.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    18. Sayfa
    Meteorların yeryüzüne düşmesini engeller.style.visibility

    19. Sayfa
    Dünyamızın aşırı ısınmasını ve soğumasını önler.style.visibility

    20. Sayfa
    Güneş ışınlarının dağılmasını sağlayarak, gölgede kalan yerleri de aydınlatır.style.visibility

    21. Sayfa
    İKLİM ELEMANLARIstyle.visibility

    22. Sayfa
    SICAKLIKstyle.visibility

    23. Sayfa
    SICAKLIĞI ETKİLEYEN KOŞULLAR Güneş ışınlarının yere değme açısı -enlem -mevsimler -günün saatleri -bakı ve eğimYükseltiNemlilikKara ve denizlerin ısınma özelliğiOkyanus akıntılarıRüzgarlarYüzeyin özelliğistyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    24. Sayfa
    a) Güneş ışınlarının yere düşme açısı dünyanın şekline göre değişir.Dünyanın şekli nedeniyle güneş ışınları Ekvator’a yıl boyunca dik ve dike yakın açıyla gelirken, kutuplara doğru daha küçük açıyla gelmektedir. Işınların atmosferde aldığı yol uzadıkça yeryüzüne gelen enerji miktarı da azalmaktadır.1. Güneş Işınlarının Düşme Açısıstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_y

    25. Sayfa
    b) Güneş ışınlarının yere düşme açısı günün saatine göre değişir.Dünyanın günlük hareketi nedeniyle Güneş ışınlarının yere düşme açısı gün içinde değişir. Işınlar öğle saatinde daha büyük açıyla yere ulaştığından ısıtma derecesi artar. Yalnız günün en sıcak saati 13.00-14.00 arasındadır. Bunun nedeni o ana kadar birikmiş sıcaklık değeridir.style.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_y

    26. Sayfa
    c) Güneş ışınlarının yere düşme açısı mevsimlere göre de değişir.Eksen eğikliği ve yıllık hareket nedeniyle Dünya’nın Güneşe olan konumu yıl içinde sürekli değişmektedir.Güneş ışınları 21 Haziran’da Kuzey Yarımküre’ye, 21 Aralık’ta Güney Yarımküre’ye daha büyük açıya gelir. Işınların açısı büyüdükçe yere ulaşan enerji miktarı da artmaktadır.style.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    27. Sayfa
    style.visibility

    28. Sayfa
    d) Güneş ışınlarının yere düşme açısı yer şekillerinin bakı durumuna ve eğimine göre değişir.Güneşe dönük yamaçlar daha çok ısınır. Bu durum yarımkürelere göre değişir. Kuzey Yarımkürede güney yamaçlar, Güney Yarımkürede kuzey yamaçlar daha çok ısınmaktadır.Güneş ışınlarının bir yüzeye dik veya eğik gelmesi gelen enerji miktarını etkilemektedir.Işın demeti eğik geldiği zaman daha çok yansımaya uğrar. Ayrıca daha geniş bir alanı ısıtmak zorunda kaldığı için birim alana düşen enerji miktarı azalır. Dik gelen ışınlar daha çok ısıtır.style.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    29. Sayfa
    style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_y

    30. Sayfa
    Atmosfer yerden yansıyan ışınlarla ısınmaya başlar. Bu yüzden yükseldikçe sıcaklık ortalama olarak her 200 m.de 1°C azalır.Aşağıdakilerden hangisi yükseltinin sıcaklık üzerindeki etkisine örnek gösterilebilir?Bitkilerin kutuplara doğru kuşaklar oluşturması B) Temmuz ayında Asya’nın Avrupa’dan sıcak olmasıAlçak enlemlerde ürünlerin olgunlaşma süresinin daha kısa olması Ankara’nın ortalama sıcaklığın Erzurum’dan yüksek olmasıE) Kuzey Yarımkürede güneye bakan yamaçların daha sıcak olması2. Yükseltistyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    31. Sayfa
    ÖRNEK : 1200 m yükseklikteki bir yerde hava sıcaklığı 6°C olarak ölçülmüştür. Diğer şartlar eşitse aynı anda deniz seviyesinde sıcaklığın kaç derece olması beklenir?A)0 B)6 C)10 D)12 E)18style.visibilitystyle.visibility

    32. Sayfa
    Gerçek sıcaklık Yer şekilleri yani yükselti hesaba katılır. İndirgenmiş sıcaklık Yükseltiler yok sayılır sıcaklıklar deniz seviyesine indirilir. 10 C9 C8 C7 C6 C5 C-1 C11 C6 C8 C9 C10 C7 CDüşük sıcaklık adacığıYüksek sıcaklık adacığıGerçek sıcaklıkİndirgenmiş sıcaklıkstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    33. Sayfa
    Havadaki nem, fazla ısınmayı ve soğumayı engellediği için nemin fazla olduğu alanlarda günlük ve yıllık sıcaklık farkı azdır. Nemin fazla olduğu yerlerde iklimin ılıman olmasının nedeni budur. Örneğin; nemli olan Rize’de günlük sıcaklık farkı nemin az olduğu Konya’dan daha az olmaktadır.3. Nemstyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_y

    34. Sayfa
    ÇÖL İKLİMİ

    35. Sayfa
    EKVATORAL İKLİM

    36. Sayfa
    Kara ve denizlerin ısınma özellikleri farklı olduğu için, karalar denizlere oranla daha çabuk ısınır ve daha çabuk soğurlar. Denizlerde mevsimlik sıcaklık farkı azdır. En yüksek ve en düşük sıcaklıklara karalarda rastlanır.Enlem etkisiyle Ekvator’dan gelen akıntılar sıcaklığı arttırırken, kutuplardan gelen akıntılar ise sıcaklığı düşürmektedir. Akıntılar geldikleri bölgelerin iklimleri üzerinde etkili olurlar. Aynı enlem üzerindeki karaların doğu ve batı kıyılarının sıcaklıklarının farklı olmasına yol açarlar.Örneğin; Gulf stream sıcak su akıntısı, İngiltere ve Batı Avrupa kıyılarında ılıman bir iklimin etkili olmasını sağlar.4. Kara ve Denizler5. Okyanus Akıntılarıstyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    37. Sayfa
    OKYANUS AKINTILARI

    38. Sayfa
    Sıcak rüzgarlardan etkilenen yerlerde sıcaklık yükselirken, soğuk rüzgarların etkisinde kalan alanlar da ise sıcaklık düşmektedir. Kuzey Yarımkürede güneyden esen rüzgarlar sıcak, kuzeyden esen rüzgar soğuk etkiye sahiptir. Bu durum enlem etkisiyle açıklanabilir.Kara ve denizlerin dağılışı yeryüzündeki sıcaklığın dağılışını etkilemektedir. Her iki yarımkürede de denizler karalardan fazladır. Ancak Kuzey Yarımkürede karalar (%39), Güney Yarımküre’den (%19) daha fazladır. Buna bağlı olarak Kuzey Yarımküre’de yıllık sıcaklık ortalaması, nüfus sayısı, yıllık basınç farkı Güney Yarımküre’den daha fazladır.7. Rüzgarlar4. Kara ve Denizlerin Dağılışıstyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_y

    39. Sayfa
    DÜNYA YILLIK İZOTERM HARİTASI En yüksek sıcaklıklara dönenceler civarındaki karaların iç kısımlarında rastlanır. (dinamik alçalıcı hava-nem azlığı) En yüksek sıcaklıklara K.Y.K.de rastlanır (karaların oranı) En düşük sıcaklıklara kutuplar çevresindeki karalar üzerinde rastlanır. (enlem ve karasallık) Yüksek enlemlerde kıtaların batı ve doğu kıyılarının sıcaklığı farklıdır (okyanus akıntıları) İzoterm eğrilerinin uzanışı paralellere uymaz. (kara ve deniz dağılımı- okyanus akıntıları)Bu durum kuzey yarım kürede karaların daha fazla olmasına bağlı olarak daha belirgindir. Karasallık, denizellik ve okyanus akıntılarının etkisiyle Termik ekvator Yer ekvatorundan sapmalar gösterir.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    40. Sayfa
    DÜNYA TEMMUZ AYI İZOTERMİ Kuzey yarım küre güney yarım küreden daha sıcaktır. (Mevsim etkisi-güneş ışınlarının düşme açısı- eksen eğikliği) En sıcak yerler kuzey yarımkürede yengeç dönencesi civarındaki karaların iç kesimleridir.(dinamik alçalıcı hava hareketleri-nem azlığı) En soğuk yerler güney yarım kürede Antarktika kıtası üzerindedir. (Mevsim etkisi-güneş ışınlarının düşme açısı- eksen eğikliği)style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    41. Sayfa
    DÜNYA OCAK AYI İZOTERMİGüney yarım küre kuzey yarım küreden daha sıcaktır. (Mevsim etkisi-güneş ışınlarının düşme açısı- eksen eğikliği) En sıcak yerler güney yarımkürede oğlak dönencesi civarındaki karaların iç kesimleridir.(dinamik alçalıcı hava hareketleri-nem azlığı) En soğuk yerler kuzey yarım kürede kutba yakın yerlerdeki karalar üzerindedir. (Mevsim etkisi-güneş ışınlarının düşme açısı- eksen eğikliği-karasallık)style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    42. Sayfa
    Sıcaklığı Etkileyen Koşullara Örneklerstyle.visibility

    43. Sayfa
    Sinop’ta sıcaklığın Antalya’dan düşük olması?Enlemstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    44. Sayfa
    Türkiye’nin Norveç’ten sıcak olması?Enlemstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    45. Sayfa
    Erzurum’un Ankara’dan soğuk olması?Yükseltistyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    46. Sayfa
    Kars’ın indirgenmiş sıcaklığı ile gerçek sıcaklığı arasındaki farkın fazla olması?Yükseltistyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    47. Sayfa
    İzmir’deki yıllık sıcaklık farklarının Konya’dan az olması?Nem-Deniz etkisistyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    48. Sayfa
    Çöllerde günlük sıcaklık farklarının fazla olması?Nemstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    49. Sayfa
    Sibirya’da yıllık sıcaklık farklarının fazla olması?Karasallıkstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    50. Sayfa
    Karadeniz kıyılarında yıllık sıcaklık farklarının az olması?Nem-Deniz Etkisistyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    51. Sayfa
    Ekvatorda günlük ve yıllık sıcaklık farklarının az olması?Nem-Enlemstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    52. Sayfa
    Torosların aynı yükseltideki her iki yamacındaki bitki örtüsünün farklı olması?Bakıstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    53. Sayfa
    Ekvatordan kutuplara bitki örtüsünün kuşaklar oluşturması?Enlemstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    54. Sayfa
    Ekvatorda kalıcı karlara rastlanması?Yükseltistyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    55. Sayfa
    İsveç’teki kalıcı kar sınırının İtalya’dan alçakta olması?Enlemstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    56. Sayfa
    Bir dağın yamaçlarında yağmur yağarken zirvesinde kar yağması?Yükseltistyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    57. Sayfa
    İngiltere’nin batı kıyılarının aynı enlemdeki Kanada’nın doğu kıyılarından sıcak olması?Okyanus Akıntılarıstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    58. Sayfa
    Sabahları sisin yoğun olması?Dünyanın eksen hareketistyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    59. Sayfa
    Kışın sisin yoğun olması?Dünyanın yıllık hareketistyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    60. Sayfa
    Akdeniz Bölgesinden Marmara Bölgesine doğruMaki sınırının alçalması?Enlemstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    61. Sayfa
    Akdeniz bölgesindeki dağların güney Yamaçlarında kar erimelerinin kuzey yamaçlara göre daha erken başlaması?Bakıstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    62. Sayfa
    Türkiye’de buzulların oluşturduğu şekillere rastlanması?Yükseltistyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    63. Sayfa
    Normal koşullarda, günlük hava sıcaklığının en düşük olduğu zaman, Güneş’in doğma zamanıdır.Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?Gündüzleri alınan ısının yetersizliğiYeryüzünün gece boyunca ısı kaybetmesiyleGeceleri atmosferde nem oranının artmasıylaGece-gündüz sıcaklık farkının artmasıylaE) Geceleri hava basıncının düşmesiylestyle.visibilityppt_xppt_y

    64. Sayfa
    Türkiye’de, Kuzey’den esen rüzgarlar hava sıcaklığını düşürür, Güney’den esen rüzgarlar ise yükseltir.Bu gözlem, sıcaklıkla neyin ilişkisine örnek olabilir?A) Yer şeklinin B) YükseltininC) Boylamın D) Enlemin E) Basıncınstyle.visibilityppt_xppt_y

    65. Sayfa
    Aşağıdakilerden hangisi, bakı etkisinin bir sonucu olarak, Güneş’e dönük yamaçlarda görülen bir durum değildir?Havanın daha sıcak olmasıOrman sınırının daha yüksek olmasıGüneşlenme süresinin daha uzun olmasıAynı tür bitkilerde olgunlaşma süresinin daha kısa olmasıE) Akarsu rejimlerinin daha düzenli olmasıstyle.visibilityppt_xppt_y

    66. Sayfa
    Aşağıdakilerden hangisi, yeryüzünde sıcaklığın enleme göre değiştiğine bir örnektir?Çöllerin dönenceler çevresinde yer almasıSibirya’nın dünyanın en soğuk yerlerinden biri olmasıBitkilerin geniş yapraklılar ve iğne yapraklılar şeklinde kuşaklara ayrılmasıOkyanusların batı kıyısının genellikle doğu kıyılardan sıcak olmasıE) Kalıcı karların yüksek dağlar üzerinde yer almasıstyle.visibilityppt_xppt_y

    67. Sayfa
    Yukarıda iki kentin aylık ortalama sıcaklık grafiği verilmiştir.Bu kentlerin Kuzey Yarımküre’de yer aldığını söyleyebilmek için aşağıdakilerden hangisi kanıt gösterilebilir ?Sıcaklığın bütün yıl sıfır derecenin üstünde olmasıSıcaklığın en yüksek değerine yedinci ve sekizinci aylarda ulaşmasısıcaklık eğrilerinin yılda iki kez kesişmesiDördüncü ve onuncu ay sıcaklık değerlerinin birbirine yakın olmasıYedinci ve sekizinci ay sıcaklıklarının eşit olması◦CAylar1020301 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 style.visibilityppt_xppt_y

    68. Sayfa
    Atmosferde yol alan bir balonun sıcaklık değişim grafiği yanda verilmiştir.1050-5-10Atmosferde yükseldikçe her 100 metrede hava sıcaklığı 0,5 derece azaldığına göre, bu balonun yerden yüksekliğinin değişimini gösteren grafik aşağıdakilerden hangisidir ? YükseklikYolA)YükseklikYolB)YükseklikYolC)YükseklikYolD)YükseklikYolE)style.visibilityppt_xppt_y

    69. Sayfa
    Deniz düzeyinden yukarı çıkıldıkça atmosferin yoğunluğu azaldığına göre, denizden yüksekliği fazla olan bir yerde aşağıdakilerden hangisi gözlenir ? Sıcaklığın fazla olmasıGökyüzünün kapalı olmasıSürekli rüzgar olmasıHavanın çabuk ısınıp soğumasıAtmosferde su buharının artmasıstyle.visibilityppt_xppt_y

    70. Sayfa
    Aşağıdaki haritada meridyenlerin an sıcak noktalarını birleştiren Termik Ekvator ile Yer Ekvator’u görülmektedirI. Okyanus akıntılarıII. Sürekli rüzgarlarIII.Bitki örtüsüIV.Karasallık Termik Ekvatoru, Yer Ekvatorundan sapmalar göstermesi;Etmenlerinden hangileri ile açıklanabilir ?I ve II B) I ve III C) I ve IV D)II ve III E) III ve IVYer Ekvatorustyle.visibilityppt_xppt_y

    71. Sayfa
    Aşağıdaki Dünya yıllık izoterm haritasında, Ekvator’dan kuzeye ve güneye gittikçe sıcaklıkların genellikle düştüğü görülmektedir.Haritada görülen bu durumun nedeni aşağıdakilerden hangisidir ?Dünya’nın ekseninin Ekvator’a dik olmasıDünya’nın ekseni çevresinde batıdan doğuya doğru dönmesiGüneş ışınlarının düşme açışlarının farklı olmasıDönencelerden Ekvator’a doğru yıl boyunca rüzgar esmesiDünya’nın yörüngesinin elips şeklinde olmasıstyle.visibilityppt_xppt_y

    72. Sayfa
    Aşağıdaki haritada gösterilen M noktasında yıllık sıcaklık ortalaması 17°C, N noktasında 9 °C, P noktasında 18 °C, R noktasında 15 °C’dir.Bu noktalardan M ile N, P ile R arasındaki yıllık sıcaklık farkını oluşturan başlıca etkenler aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir ?M – N P – R Bakı EnlemBitki örtüsü YükseltiYükselti EnlemYükselti BakıEnlem Bitki örtüsüstyle.visibilityppt_xppt_y

    73. Sayfa
    Yukarıda bir bölgenin izoterm haritası verilmiştir.Bu haritadaki bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz ?Düşük sıcaklık adacığı, kapalı izoterm eğrisiyle gösterilmiştir.İzoterm eğrileri birer derece aralıkla geçmektedir.X noktasından Y noktasına gidildikçe sıcaklık artmaktadır.Bir eğri üzerindeki her noktanın sıcaklık değeri aynıdır.Sıcaklık değerleri deniz seviyesine indirgenmiştir.style.visibilityppt_xppt_y

    74. Sayfa
    Yeryüzünden yükseldikçe, sıcaklık her 100 metrede 0,5 °C azalır. Deniz seviyesinde indirgenmiş sıcaklıklar bu ilkeden yararlanılarak hesaplanır.Aşağıdaki tabloda, beş merkezin aynı gün ve saatteki gerçek sıcaklıkları ile deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklıkları verilmiştir.MerkezGerçek Sıcaklık (°C)İndirgenmiş Sıcaklık (°C)I-10-5II-55III08IV512V612Tablodaki bilgilere göre, bu merkezden hangisinin yükseltisi en fazladır ?I B) II C) III D) IV E) Vstyle.visibilityppt_xppt_y

  • 3
    Önizleme: 1 hafta önce

    Coğrafya Dersi İklim Bilgisi Slaytı

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    İKLİMTanım: Atmosfer olaylarının uzun yıllar gösterdiği ortalama duruma (en az 40-50 yıl) iklim denir. Not: Ekvatoral ve kutup kuşağı hariç diğer yerlerde hava durumuna bakarak iklim hakkında tahmin yürütülemez.İKLİM VE HAVA DURUMUNUN KARŞILAŞTIRILMASI1. İkim geniş sahaları kapsar, hava durumu dar sahaları kapsar.2. İklim uzun süreli atmosfer olaylarını, hava durumu kısa süreli hava olaylarını inceler.3. İklimde değişkenlik az hava durumunda fazladır.4. İklimde kurak, yağışlı, soğuk,gibi ifadeler, hava durumunda rüzgarlı, güneşli, yağmurlu gibi ifadeler kullanılırHAVA KÜTLESİ: Sıcaklık ve nem bakımından aynı özelliği gösteren atmosferin geniş parçalarına hava kütlesi denir. KLİMATOLOJİ: İklimi, iklim karakterlerini ve dağılışını inceleyen bilimdir.METEOROLOJİ: Hava olaylarının kısa süreli durumunu inceler.SİNOPTİK HARİTA: Hava durumunu bildiren haritalara denir.style.visibilityppt_xppt_ystyle.fontSizestyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    2. Sayfa
    RASAT: Meteoroloji istasyonlarında iklim elemanlarına ait değerlerin aletli ya da aletsiz ölçülerek kayda geçirilmesine gözlem ya da rasat denir. Rasatlar genellikle 7-14-21 saatlerinde yapılır. Rasat için kullanılan aletler:Termometre: SıcaklıkBarometre: BasınçHigrometre: NemEyaporimetre: BuharlaşmaAnenometre: RüzgarATMOSFER: Dünyamızı çepeçevre saran gaz bulutlarına denir. Nefes alınan küre manasına gelir. Atmosfer yerin derinliklerinde çıkan gazların dünyanın etrafında, yerçekiminin etkisiyle tutulması sonucu oluşmuştur. İlk çıkan gaz su buharıdır. Atmosferin şekli dünyanın şekli gibidir.ATMOSFERİN FAYDALARI1. Hayat için gerekli gazları ihtiya eder.2. İklim olayları meydana gelir.3. Güneşten gelen ve canlılar için zararlı olan ışınları süzer.4. Dünyamızın aşırı ısınmasını ve soğumasını önler.5. Dünyamızla birlikte dönerek sürtünmeden doğacak yanmayı önler.6. Meteorların yeryüzüne düşmesini engeller.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    3. Sayfa
    7. Güneş ışınlarının dağılmasını sağlayarak, gölgede kalan yerlerin de aydınlanmasına vesile olur.8. Sesi, ışığı ve sıcaklığı iletir.9. Rüzgar sayesinde gündüz olan yerlerin aşırı sıcak, gece olan yerlerin aşırı soğuk olmasını engeller.ATMOSFERİN KATLARI 1. TROPOSFER: En alt kattır. Kalınlığı ekvatorda 17-18 km, kutuplarda 8-10 km’dir.Sebep ekvatorda alçak basınç ve yerçekiminin azlığı, kutuplarda ise yüksek basınç ve yer çekiminin fazla oluşudur. En önemlisi de iklim olayları burada oluşur. Troposfer de buluna gazlar:a) Miktarı değişmeyen gazlar:%78 Azot %21 Oksijen %1 Diğer Gazlar b) Miktarı değişen gazlar:Su Buharı ve COc)Her yerde bulunmayan gazlar:Ozon.Su Buharı;a) İklimin oluşmasını ve yağısı sağlar.b) Sıcaklığı tutar ve uzaya kaçmasını engeller.c)Boğazımızın ve derimizin kurumasını engeller.d)Bakterilerin yaşamasını sağlar.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    4. Sayfa
    Karbondioksit;a) Isıyı emme ve saklama yeteneğine sahiptir.b) Azaldığında buzul çağı yaşanmış arttığında Karbon devri yaşanmıştır.Not: Troposferde yukarılara çıkıldıkça sıcaklık her 200metrede 1 ºC azalır.aşağılara inildikçe de artar.2. STRATOSFERa) Troposferin üstünde 17-30 km’ler arasındaki tabakadır.b) İklim olayları görülmez.c) Sıcaklık değişimi azdır. Yerçekimi azaldığı için cisimler gerçek ağırlıklarını kaybederler.3. MEZOSFER Kalınlığı 30-80km arasındadır. Ayrıca Şemosfer de denir. İki katmana ayrılır.a) Ozonosfer: Bu tabakada ozon gazı bulunur.Ozon:Oksijen gazının güneş ışınları tarafından parçalanmasıyla oluşur. Fırtınalı havalarda ozon gazı artar. Güneşten gelen zararlı ışınları süzer.1) Canlıların koruyucu katıdır.2) Sıcaklık -50 dereceye kadar düşer.b) Kemosfer:1) Az miktarda zararlı ışınların tutulması burada görülür.2) Güneşten gelen bazı ışınları atmosfere yansıtır.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    5. Sayfa
    4. İYONOSFER80-100 km arasındadır.bu tabakada gazlar iyonlarına ayrıldığı için iyonlar arasında elektron alışverişi fazladır. Bunun için haberleşme sinyalleri ve radyo dalgaları buradan yansır. 5. EKZOSFER Gazlar son derece seyrek olduğu için dış sınırı kesin olarak tespit edilemeyen bu tabakada Yoğun röntgen ışınları vardır.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    6. Sayfa
    İKLİM ELEMANLARIAtmosfer olaylarından sıcaklık, basınç, rüzgar, nem, yağış, bulutluluk gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. İklim elemanlarından sadece birinin bilinmesi ile bir bölgenin iklimi hakkında fikir yürütülemez.I. SICAKLIKYeryüzünün güneşten aldığı isi oranına sıcaklık denir. Termometre ile ölçülür.ISI: Isı bir enerji birimidir. Kalori ile ölçülür.Sıcaklık diğer elemanların içinde en önemlisidir. Çünkü diğer iklim elemanları hava olayları sıcaklığın kontrolü altındadır. Dünyanın tek enerji kaynağı güneştir. Bunda dolayı dünyanın ısınmasında güneş radyasyonunun etkisi büyüktür. Atmosfer yerden yansıyan ışınlarla ısınır. Bundan dolayı atmosferin alt katları saha sıcaktır.SICAKLIK DAĞILIŞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER:1. GÜNEŞ IŞINLARININ GELIŞ AÇISI: Bir yerin güneşten aldığı enerji miktarı güneş ışınlarının düşme açısına bağlıdır. Güneş ışınları ne kadar dik ise:a. Isınma o kadar fazla b. Aydınlatma azc. Güneş ışınlarının atmosferde aldığı yol azd. Güneş ışınlarının atmosferde tutulma oranı aze. Güneş ışınlarının atmosferde yansıması az style.visibilityppt_xppt_ystyle.fontSizestyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    7. Sayfa
    Not: Güneş ışınlarının geliş açısı ne kadar eğik ise,tam tersi olur. Güneş ışınlarının geliş açısı çeşitli faktörlerin etkisindedir.A. ENLEMGüneş ışınları dünyanın şeklinden dolayı ekvator ve çevresine dik açı ile gelirken, kutuplara doğru gittikçe eğik açı ile gelir. Bunun sonucunda:a. Sıcaklık ekvatordan kutuplara gidildikçe azalır. Bu duruma enlem-sıcaklık ilişkisi denir. Karadeniz kıyılarının Akdeniz kıyılarından soğuk olması örnektir.b. Ekvatora yakın yerler daha sıcak kutuplar ve çevresine yakın yerler daha soğuktur.c. Ekvator yönünden gelen rüzgarlar ve okyanus akıntıları gittikleri yerin Sıcaklığını artırır. Kutuplar ve çevresinden gelenler ise sıcaklığı düşürürler.Not: Fakat dünya üzerinde her yerde enlem-sıcaklık ilişkisi düzenli değildir. Bu düzenliliği bozan faktörler şunlardır.Okyanus akıntıları, yükselti, bakı, denizellik, karasallık, rüzgarlar gibi. Ege ve Doğu Anadolu iklimleri gibi. Aynı enlemde olmalarına rağmen sıcaklıkları farklıdır. B. MEVSİMLER Dünyanın ekseninin eğikliği ve yıllık hareketi sonucu güneş ışınlarının geliş açısının değişmesi sonucu mevsimler meydana gelir. Buna bağlı olarak güneş ışınları yazın dik kışın eğik açıyla gelir. Sonuçta yazın sıcaklık fazla kışın az olur.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    8. Sayfa
    C. GÜNÜN SAATİNE GÖRE: Güneş ışınları sabah ve akşam eğik açıyla gelirken öğleyin dik ve dike yakın açılarla gelir. Herhangi bir merkezde günün en sıcak vakti öğleyin 12-14 arası, en soğuk vakti ise güneş dogmadan önceki vakittir. Çünkü dünya gece boyunca isi kaybetmiştir.D. EĞİM VE BAKIYA GÖRE: Eğimin fazla olduğu yerlere güneş ışınları daha dik geldiği için ısınma daha fazladır.(Vadi meltemleri)Bakı; bir yerin güneşe dönük olup olmama durumuna denir. Türkiye’de özellikle dağlık alanlarda, dağların güneye bakan yamaçları, kuzeye bakan yamaçlarından daha fazla ısınırlar. Ancak Karadeniz Dağları buna ters düşer. Bu durum bitkilerin dağılışına, yerleşmeye, tarımsal faaliyetlere ve toprak oluşumuna etkiler. K.Y.K’de güneye G.Y.K’de ise kuzeye bakan yamaçlar bakı yönünden şanslıdırlar ve daha fazla ısınırlar.BAKI YÖNÜNDEN ŞANSLI YERLERDE;Güneş ışınları dik geldiği için sıcaklık daha fazladır.2. Güneşlenme süresi daha uzundur.3. Orman yetişme siniri ve daimi kar siniri daha yüksekten başlar.4. Aynı tür bitkilerin olgunlaşma süresi daha kısadır.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    9. Sayfa
    2. ATMOSFERİN NEMLİLİĞİ:Nemin fazla olduğu yerlerde ısıma ve soğuma frenlenir. Dolayısıyla günlük ve mevsimlik sıcaklık farkı az olur. Nemin az olduğu yerlerde ise tersi olur. Bunu ekvatoral iklim ile karasal iklimi karşılaştırırsak rahat görürüz. Mesela; sıcaklık farkının en az olduğu yer ekvatoral bölgedir. En fazla olduğu yer ise karasal iklimdir. Bunun sebebi nemdir. Yine nemin etkisiyle ortaya çıkan bulutluluk günlük ısıma ve soğuma üzerinde etkilidir. Kışın havanın bulutlu olduğu günlerde hava ılık bulutsuz olduğu günlerde ise daha soğuk geçer. 3. YÜKSELTİ:Dünya üzerinde sıcaklık her yerde yukarılara çıkıldıkça her 200 metrede 1ºC azalır aşağıya inildikçe ise sıcaklık 1ºC artar. Bunun iki sebebi vardır:a) Troposferin yerden geriye yansıyan ışınlarla ısınması. b) Havayı tutan nemin aşağılarda bulunması.Not: Bir yerin bulunduğu yükselti iklimine etki eder. 1) Aynı enlem üzerinde yükseltisi fazla olan yerler diğerine nazaran daha soğuktur. Örnek İç Anadolu ve Doğu Anadolu.2) Yükseklere çıkıldıkça nem azaldığından hava çabuk ısınır çabuk soğur.3) Sıcaklığın dünya üzerinde ekvatordan kutuplara doğru; düzenli bir şekilde azalmasını ya da kutuplardan ekvatora doğru düzenli artmasını engelleyen en önemli faktör yükseltidir.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    10. Sayfa
    4) Dünya üzerinde yükseltinin etkisi kaldırıldığında sıcaklık düzenli dağılır. Türkiye’de yükseltinin etkisi kaldırılırsa, sıcaklık Akdeniz’den Karadeniz’e düzenli azalır.YÜKSELTİNİN SICAKLIK ÜZERİNDE ETKİSİNE öRNEKLER:1) Yükseltiden dolayı sıcaklık azaldığı için tarım ürünlerinin olgunlaşması gecikir. Örneğin: buğday en geç Doğu Anadolu’da olgunlaşır.2) Bir dağ yamacı boyunca yükselen hava kütlesi soğur ve yağış bırakır.3) Yükseldikçe sıcaklığın azalmasına bağlı olarak; bitki örtüsü, geniş yapraklı orman, karışık orman, iğne yapraklı orman ve dağ çayırları şeklinde sıralanır.4. KARA VE DENİZLERİN ISINMA ÖZELLİĞİ:Kara ve denizler aynı oranda ısınıp aynı oranda soğumazlar. Karalar denizlere oranla daha çabuk ve daha fazla ısınırlar. Denizler ise daha az ve daha geç ısınırlar. Bunun iki sebebi vardır:a) Toprağın ve suyun ısınma ısılarının farklı oluşu.b) Denizlerde suyun hareketliliğine bağlı olarak ısının daha derinlere taşınabilmesi.Karalarda sıcaklık yazın fazla yükselir kışın da fazla düşer. Deniz etkisinde olan yerlerde ise fazla değişmez. Bu yüzden de deniz etkisinde olan yerlerde günlük ve yıllık sıcaklık farkı az deniz etkisinden uzak olan yerlerde ise (karalarda) fazladır. style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    11. Sayfa
    Denizler karalara göre geç ısınıp geç soğuduğundan en sıcak ay karalarda Temmuz en soğuk ay Ocak’tır. Denizlerde ise en sıcak ay Ağustos en soğuk ay ise Şubat’tır.DENİZLERİN KARALARA GÖRE GEÇ ISINIP SOĞUMASI SONUCUNDA:1) Denizden esen rüzgarlar kışın ılıtıcı, yazın serinletici etki yaparlar.2) K.Y.K.’de karalar daha fazla olduğundan sıcaklık ortalaması G.Y.K.’den 2ºC daha fazladır.3) Karalar ve denizler arasındaki ısınma farkları matematiksel iklim kuşaklarını önemli ölçüde etkilemiştir.Matematiksel iklim kuşağı ile sıcaklık kuşağı oldukça farklı bir görünüm kazanmasına sebep olmuştur.Not: Matematik iklim kuşakları güneş ışınlarının geliş açısına göre belirlenir.Sıcaklık kuşakları ise sıcaklığı etkileyen diğer etkenlerin matematik iklim kuşaklarını değişikliğe uğratması soncunda olmuştur.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    12. Sayfa
    5.OKYANUS AKINTILARI:Okyanus akıntıları alçak ve yüksek enlemler arasında sıcaklığın dengelenmesine yardımcı olmaktadır.Sıcaklığı fazla olan akıntılar gittikleri yerin sıcaklığını artırırken soğuk akıntılar gittikleri yerin sıcaklığını düşürürler.Önemli akıntılar genelde sürekli ve mevsimlik rüzgarlara bağlı olarak oluşurlar.Rüzgarın etkisiyle yönlenirler ancak bunlar; dünyanın günlük hareketine bağlı olarak sapma yaparlar.Akıntılar; izoterm eğrilerinin sapmasına neden olurlar.Not: 1) Ekvator ve çevresinden gelen akıntılara sıcak su akıntısı denir.2) Kutuplar ve çevresinden gelen akıntılara soğuk su akıntısı denir.SICAK SU AKINTILARI: SOĞUK SU AKINTILARI:1) Gulf-Stream 1) Kanarya2) Kuro-Siyo 2) Bengvala 3) Alaska 3) Labrador 4) Brezilya 4) California5) Avustralya 5) Antarktika6) Ekvatoral 6) Oyo-Şiyo7) Humbold (Peru)style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    13. Sayfa
    GULF-STREAM SICAK SU AKINTISI:Ekvatoral bölgeden hareket ederek Meksika Körfezi’nden doğar, Florida Boğazından geçerek kuzeydoğu istikametinde devam eder. Genellikle İngiltere, Almanya, Hollanda, Norveç gibi batı Avrupa kıyılarını etkiler. Bu durum o yerlerin özel konumunu elverişli hale getirir (Norveç’te balıkçılık gibi). Kuzeybatı Avrupa orta Avrupa’ya nazaran daha sıcaktır. Bunun sebebi bu akıntıdır. Böylece enlem-sıcaklık ilişkisi sekteye uğrar.LABRADOR SOĞUK SU AKINTISI:Kuzeyde Grönland kıyılarından kutup rüzgarlarının etkisi ile oluşur. Genellikle Kanada’nın doğu kıyılarını etkiler. Burasının soğumasına neden olur. Daha sonra Gulf-Stream’in altından geçerek Kanarya adaları civarında ortaya çıkarlar.6. RÜZGARLAR:Rüzgarlarda okyanus akıntıları gibi gittikleri yerin sıcaklığını etkilerler. K.Y.K.’de kuzeyden esen rüzgarlar; G.Y.K.’de güneyden esen rüzgarlar sıcaklığı düşürürler. 7. GÜNEŞLENME SÜRESI: Bir yerde güneşlenme ne kadar fazla ise, bakıda olduğu gibi aydınlanma o kadar fazladır. Bu da gündüz uzunluğunun fazla olmasına bağlıdır. Gündüz uzunluğu arttıkça sıcaklığın depolanması daha da fazla olur.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    14. Sayfa
    İZOTERM EĞRİLERİ: Yeryüzünde aynı sıcaklık eğrilerine sahip olan noktaların birleştirilmesi ile elde edilen eğrilere denir.GERÇEK İZOTERM EĞRİLERİ: Yeryüzündeki gerçek sıcaklı değerlerine denir.İNDİRGENMİŞ İZOTERM EĞRİLERİ: Yeryüzündeki yükseltiler yok sayılarak elde edilen değerlere göre çizilir. Yani, yükseltiler deniz seviyesine indirgenir. Not: İzoterm eğrilerinin dünya üzerindeki dağılışı düzenli değildir. Kış ve yaz durumuna göre değişir. style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    15. Sayfa
    DÜNYA ORTALAMA İZOTERM HARİTASI:1) K.Y:K G:Y:K’den 2ºC daha sıcaktır.(Karalar fazladır)2) Dünyanın en sıcak yerleri yengeç dönencesi civarlarıdır.(Nem azlığı)3) Kıtaların doğu kıyıları batı kıyılarına oranla daha soğuktur.(Akıntılar)4) Yeryüzünün sıcaklık ortalaması 14.4ºC’dir.5) Karasallık eğrilerin büyük oranda sapmasına neden olur.6) Her meridyenin en sıcak noktalarını birleştiren teorik çizgiye termik ekvator denir.K.Y:K’de termik ekvator karaların ve akıntıların etkisiyle sapmalara uğrar.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    16. Sayfa
    DÜNYA HAZİRAN AYI İZOTERM HARİTASI:1) Bu ayda K.Y.K’de dünyanın en sıcak yerleri Büyük Sahra, Arabistan, Orta Asya, Meksika ve Arizona bulunur.2) 20ºC sıcaklık eğrisinin ekvatora doğru kıvrılmasının nedeni soğuk su akıntılarıdır. Aynı eğri karaların ısınmasından dolayı kuzeye kıvrılmaktadır.3) 10ºC sıcaklık eğrisinin kıtaların doğusunda güneye batısında kuzeye kıvrılmasının nedeni soğuk ve sıcak akıntılardır.4) Yazın fazla ısınmadan dolayı haziran ayında 0ºC izotermi yok gibidir.5) G.Y.K’de 0ºC ve 10ºC sıcaklık eğrileri denizler vs. yer aldığından oldukça düzenlidir.Sonuç olarak;Haziran ayında K.Y.K’de eğriler fazla ısınma nedeniyle kuzey kutbuna doğru çıkıntı yapar.Soğuk akıntıların etkili olduğu yerlerde ise ekvatora girinti yapar.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    17. Sayfa
    DÜNYA OCAK AYI İZOTERM HARİTASI:1) K.Y.K’de kış mevsimidir. 30ºC’den daha sıcak yer yoktur.2) 10ºC eğrisi okyanuslarda kuzeye doğru kıtalarda güneye doğru çıkıntı yapar. Kara ve denizlerin farklı ısınmaları sonucunda 3) 0ºC eğrisi kara ve denizlerin ısı farkından dolayı atlas okyanusu 60º , Büyük Okyanus (İskandinav Yarımadası’nın kuzeyinde 75º enlemine kadar çıkar. Aynı eğri karalar üzerinden güneye kıvrılır.4) Bu ayda dünyanın en soğuk yeri Sibirya’dır. Burada ortalama sıcaklık kuzey kutbundan 8ºC-10ºC daha düşüktür.5) G.Y.K’de eğriler ekvatora doğru çıkıntı yapar.6) 0º ve 10º eğrileri G.Y.K’de denizler fazla olduğundan düzgün uzanış gösterirler.7) Bu ayda G.Y.K’de en soğuk yer -30ºC ile güney kutbudur.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    18. Sayfa
    II.BASINÇ ve RÜZGARLARBASINÇ:Atmosferin yeryüzüne ağırlığı oranda yapmış olduğu etkiye basınç denir.Hava basıncı ilk kez 1643’te Toriçelli tarafından ölçülmüştür. Basınç cıvalı bir barometreyle ölçülür.NORMAL BASINÇ: 45º enlemlerinde 15ºC sıcaklıkta ve deniz seviyesinde ölçülen basınç değerine normal basın denir. Bu basınç; 1cm çapında boru içerisindeki cıvanın 76cm boruda 760mm yükselmesi sonucu ölçülmüştür. Bu 1033 gram ve 1013 milibara eşittir.YÜKSEK BASINÇ: Bir yerde hava basıncı 1013 mb’dan fazlaysa o basınca yüksek basınç denir. Şimdiye kadar yeryüzünde saptanmış en yüksek basınç 1079 mb’dır. (Antisiklon)ALÇAK BASINÇ: 1013 mb’dan düşük basınca alçak basınç denir. Şimdiye kadar saptanan en düşük basınç 886 mb’dir. (Siklon)BASINCA ETKİ EDEN FAKTÖRLER:1)YERÇEKİMİ: Enlemin etkisiyle yerçekimi ekvatordan kutuplara doğru artar. Buna bağlı olarak basınç ekvatordan kutuplara doğru artar.2)YÜKSELTİ: Yeryüzünden yukarılara çıkıldıkça atmosferin kalınlığı ve yoğunluğu azaldığından basınç da azalır. Basınçla yükselti ters orantılıdır. Bu azalma her 10,5m’de 1mm’dir. Buna en iyi örnek; yüksek dağlara çıkanlarda burun kanamaları gibi olayların görüşmesidir.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    19. Sayfa
    3)MEVSİM: Sıcaklık yönüyle basıncı etkiler. Bir yerde mevsim değişikliği olmuşsa, sıcak havadan sonra soğuk hava etkili olursa basınç değişikliği olur. Ya da tersi olur.4)SICAKLIK: Isınan hava hafifler, genişler ve yükselir. Böylece yeryüzüne yapmış olduğu etki azalır. Soğuyan hava ise yoğunlaşır ve ağırlaşır. Böylece yeryüzüne yapmış olduğu etki artar. Sonuçta havanın ısındığı yerde alçak basınç, soğuduğu yerde yüksek basınç oluşur.Not: Sıcaklık, mevsimlere ve günün saatine göre değiştiği için basınç farklılaşmasına yol açan en temel faktördür.5)YOĞUNLUK: Atmosferdeki su buharı, toz zerrecikleri gibi maddelerin artması, yoğunluğun artmasına dolayısıyla basıncın artmasına yol açar. Bunlar azaldığı zaman da yoğunluk azalır ve dolayısıyla basınç da azalır.Not: Aslında basıncın azalması ve artmasına yol açan en önemli faktör yoğunluktur.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    20. Sayfa
    6)DİNAMİK ETKENLER: Hava hareketlerine bağlı olan faktörlerdir.Hava kütleleri alçaldığı zaman ağırlaşır ve yoğunluk artar. Dolayısıyla basınç artar. İki hava kütlesi karşılaşıp, yükseldiği zaman hava yükseleceğinden basınç azalır. 30º enlemlerinde ters alizelerin alçalması sonucu D.Y.B, 60º enlemlerinde kutup ve batı rüzgarları karşılaşıp yükseldiği için D.A.B oluşur.BASINCIN YERYÜZÜNDEKİ DAĞILIŞI:Yeryüzünde aynı basınç değerini gösteren noktaların birleştirilmesiyle elde edilen eğrilere izobar denir. İzobarlar yeryüzünde çeşitli faktörlere bağlı olarak dağılırlar. Ancak yeryüzünde daimi olarak bulunan basınç merkezleri şunlardır:A-TERMİK DOĞUŞLU OLANLAR: Sıcaklığa bağlı olarak oluşan basınçlardır. İkiye ayrılırlar:1)TERMİK ALÇAK BASINÇ: Ekvator ve çevresinde görülür. Güneş ışınları ekvator ve çevresine dik ve dike yakın açılarla gelir. Böylece hava ısınır, hafifler ve yükselir, böylece havanın yapmış olduğu basınç azalır. Böylece Termik basınç oluşur. Hava hareketleri şöyledir:1) Çevreden merkeze 2) Merkezden yukarıya Not: Alçak merkezlerde hava çoğu zaman kapalı, rüzgarlı ve yağışlıdır.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    21. Sayfa
    2)TERMİK YÜKSEK BASINÇ: Kutuplara ve çevresine güneş ışınları eğik geldiği için hava devamlı soğuk olur. Soğuyan havanın ağırlığı ve yoğunluğu arttığından yapmış olduğu etki de artar. Yani basınç artar. Hava hareketleri şu şekildedir: 1. Yukarıdan merkeze 2. Merkezden çevreye B- DİNAMİK DOĞUŞLU OLANLAR:1) DİNAMİK YÜKSEK BASINÇ:Her iki yarım kürede de ters alizelerin 30º enlemlerinde sapmaya uğrayıp yeryüzüne doğru alçalması ile, oluşturdukları basınçtır. Dinamik yüksek basınçlarda:1. Basınç çok yüksek değildir.2. Sıcak çekirdeklidir ve etkili olduğu yerlerde her şeyi çok ısıtırlar.3. Alçaldıkları için büyük nem açığı oluştururlar, bu yüzden çöller oluşmuştur.Hava Hareketleri:1. Yukarıdan aşağıya, yanı merkeze 2. Merkezden çevreye style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    22. Sayfa
    2) DİNAMİK ALÇAK BASINÇ:Her iki yarımkürede de 60 derece enlemleri civarında batı rüzgarları ve kutup rüzgarlarının karşılaşarak yükselmesi sonucu oluşurlar. Kutup rüzgarları soğuk olduğu için altta, karlı rüzgarlar üstte bulunur. Böylece cepheler ve cephe yağışları oluşur.NOT: K.Y.K'dekaralar daha yer kapladığından basınçlar daha düzensizdir. Oysa G.Y.K'de denizler daha fazla olduğu için basınçlar daha düzenli ve süreklidir.TÜRKİYE'Yİ ETKİLEYEN BASINÇ MERKEZLERİ1) YÜKSEK BASINÇLARa)Asor yüksek basıncı b)Sibirya yüksek basıncı .c)Afrika Yüksek Basıncı d)Akdeniz yüksek basıncı e)Balkan yüksek basıncı ÖNEMLİ NOTLAR1)Asar Y.B ülkemizi yıl boyunca etkiler.Sibirya Y.B ise sadece kış aylarında etkiler2)Ülkemizde yaz kuraklığının en önemli nedeni Asar Y.BDiğer basınçlar Batı rüzgarlarının etkisiyle birleşirler ve öyle etkili olurlar.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    23. Sayfa
    TÜRKİYE'Yİ ETKİLEYEN BASINÇ MERKEZLERİ1) YÜKSEK BASINÇLARAsor yüksek basıncı b) Sibirya yüksek basıncı .c) Afrika Yüksek Basıncı d) Akdeniz yüksek basıncı e) Balkan yüksek basıncı NOT; 1) Asar Y.B ülkemizi yıl boyunca etkiler.Sibirya Y.B ise sadece kış aylarında etkiler2) Ülkemizde yaz kuraklığının en önemli nedeni Asar Y.BDiğer basınçlar Batı rüzgarlarının etkisiyle birleşirler ve öyle etkili olurlar.2)ALÇAK BASINÇLARa) İzlanda b) Basrac) Karadeniz doğusu d) Akdeniz doğusuNOT:Ülkemizi etkileyen basınçlardan Asar ve Afrika kuzeyi Y.Basınçlar ile İzlanda Y.Basıncı Dinamik kökenlidiğerleri ise termikkökenlidir.BASINÇLARIN ETKİSİ YAZ MEVSİMİNDE:Asor'ın etkisi güçlüdür. Özellikle Anadolu'nun güney kesimleri yüksek basıncın etkisiyle kurak geçer. Asar kuzeydoğu And. ısınarak yerel alçak basınca dönüşür ve yağışlara neden olur. Erzurum - Kars yöresinde yağışların en çok yazın düşmesinin sebebi budur.KIŞ MEVSİMİNDE:Asar'ın etkisi azalır.Sibirya ve İzlanda alçak basıncının etkisi artar. Ülkemizde havanın soğuk geçmesi Sibirya'ya bağlıdır. Sibirya - Asar'la birleşirse hava daha soğuk geçer. Sibirya'nın etkisi zayıf olursa İzlanda etkili yağışlara neden olur.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    24. Sayfa
    RÜZGARLARYüksek basınç merkezlerinden alçak basınç merkezlerine doğru olan hava akımlarına rüzgar denir.Rüzgarın hızı Anenometre ile ölçülür.RÜZGARLARIN ÖZELLİKLERİ1)RÜZGARIN YÖNÜ:Rüzgarlar estikleri yönde göre isimlendirilirler. Rüzgarlar çeşitli faktörlerden dolayı en kısa yolu izleyemezler ve sapmalar uğrarlar. Bu faktörler:a)DÜNYANIN GÜNLÜK HAREKETİ:Dünyanın dönmesi ile rüzgarlar K.Y.K'de hareket yönünün sağına G.Y.K'de soluna saparlar.b)YERŞEKİLLERİ:Yer şekillerinin uzanış yönü önemlidir.Dağ sıraları ve vadiler rüzgarın yönünü değiştirirler ve kendi yönlerinde estirirler. Bu nedenle hakim rüzgar yönüyle yer şekillerinin uzanış yönü arasında bir paralellik vardır. Bir bölgede yıl içinde rüzgarın en çok estiği yöre hakim rüzgar yönü denir. Çanakkale boğazında rüzgarın yönü G.B-K.D yönüdür.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    25. Sayfa
    c)BASINÇ MERKEZLERİNİN YÖNÜ:Basınç merkezlerinin yönü mevsimlere göre değişir. Rüzgarlar yazın denizden karaya, kışın karadan denize eserler. Musonlar örnektir. 2)RÜZGARIN HIZI:Rüzgarın hızı hava hareketinin hızıdır. Şu faktörlere bağlıdır. a)BASINÇ FARKI:Basınç farkı ne kadar fazla ise hız kadar çok fark ne kadar az ise hız da o kadar azdır.Yandaki izobar haritalarında rüzgar 1.şekilde daha hızlı eser.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    26. Sayfa
    b)BASINÇ MERKEZLERİ ARASINDAKİ MESAFE:Aradaki mesafe arttıkça hızı azalır. Merkez kısaldıkça hızda kazanır.Aşağıdaki izohips haritasında rüzgarın en fazla hızı 1'de, en az ise 3'tedir.c)DÜNYANIN DÖNMESİ:Rüzgarlar dünyanın dönmesi ile saptıkları için hızları azalır.d)SÜRTÜNME:Engebeli arazilerde rüzgarlar çok fazla engele çarptıklarından hızları azalır. Düz alanlarda ise hız artar. Bu yüzden rüzgarlar denizlerde hızlı karalarda yavaş eserler.3)RÜZGAR FREKANSI:Bir yerde rüzgarların esiş sıklığına rüzgar frekansı denir. Rüzgar frekansı rüzgarın esme süresinin oranı ile ifade edilir. Bir bölgede rüzgarların en fazla hakim rüzgarı yönlerini belirlemek amacıyla çizilen şekillere RÜZGAR GÜLÜ denir.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    27. Sayfa
    Aşağıdaki rüzgar gülünde hakim rüzgar yönü K.D - G.B yönüdür.RÜZGAR ÇEŞİTLERİ1)SüREKLi RüZGARLAR:Büyük basınç merkezleri arasında yıl boyunca esen rüzgarlardır.a)ALİZELER:Her iki yarımkürede 30 derece D.Y.B merkezlerinden ekvatordaki T.A.B merkezlerine esen rüzgarlardır. Dünyanın güzlük hareketinden dolayı sapmaya ağızlar. Bu sapmalar K.Y.K da sağa G.Y.K de sola dır.style.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    28. Sayfa
    ÖZELLİKLERİ1)Başlangıçta kuru rüzgardır.Ancak okyanus üzerinden geçerken nem alılar.2)Ekvatoral kuşaktaki karaların doğru kıyılarına yağış bırakırlar3)Yelkenli gemilere kolaylık sağladığı için geçmişte Ticaret Rüzgarları denmiştir.4)Ekvatorda karşılaşırlar yüksektirler ve kutuplara doğru Ters Alizeler oluşturur.5)Ters Alizeler 30 derece enlemleri civarında çölleri oluştururlar.6)Okyanus akıntılarının yönlerini düzenlerler.b)BATI RÜZGARLARI:30 derece D.Y.B.M'den - 60 derece D.A.B.M'ye doğru esen rüzgarlardır.Bunlardan dünyanın dönmesine bağlı olarak saparlar ve genelde batıdan eserler. Bu yüzden tüm alır Batı Rüzgarları Orta Kuşak Karalarının batı kıyılarını etkiler.ETKİLERİ; 1) Başlangıçta kudururlar ancak denizler üzerinden geçerken .....2 )Okyanus akıntılarını ve .... etkiler.3) 60enlemlerinde Kutup rüzgarları ile karşılaşarak cephe yağışlarını oluşturur.4) Batı rüzgarlarını doğuran hava kütleleri nemli olduğundan bu bölgelerde hava genelde yağışlıdır.5)Özellikle Avrupa'nın batı kıyılarını etkilerler.Her mevsimi yağışlı geçen ılıman okyanus akıntılarının burada görülmemesinin sebebi bu rüzgarlardır.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    29. Sayfa
    c)KUTUP RÜZGARLARIKutuplardaki termik yüksek basınç merkezlerinden 60 enlemlerindeki D.A.B merkezlerine doğru eserler.Kuzeyden estikleri için kuru ve soğuk rüzgarlardır.Soğuk su akıntılarının oluşumuna neden olurlar.2) MEVSİMLİK (DEVİRLİ) RÜZGARLARMevsimlik sıcaklık farklarına bağlı olarak oluşurlar.Özellikle büyük kara parçaları ile okyanusların birleştiği alanlarda oluşurlar.Musonlar yazın kara kışın denizlerde eserler.GÖRÜLDÜĞÜ YERLER : En belirgin olarak Güneydoğu Asya'da görülür.Ayrıca Meksika Körfezi,..ne Körfezi ,Orta Amerika ,Kuzey Avustralya ve Doğu Afrika'da.Musonlar:iki kısma ayrılır:A)KIŞ MUSONLARI :Asya kıtası kışın,Hint Okyanusuna göre daha soğuktur.Hint Okyanusu ise daha sıcaktır.Bu yüzden Asya Kıtasından ,Hint Okyanusu'na doğru rüzgarlar oluşur.Bunlara kış musonları denir.Karadan estikleri için yağış getirmezler.Kış musonunda yağış alan yerler sadece adalardır.tıklastyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    30. Sayfa
    B)YAZ MUSONLARI:Yazın ise Asya,Hint Okyanusundan daha sıcaktır.Bu sefer rüzgarlar Hint Okyanusundan Asya Kıtasına doğru oluşur.Bu rüzgarlar denizden geldikleri için nemlidirler.Dağ yamacıyla karşılaşan yaz musonları içindeki nemi yağış olarak bırakırlar.Güneydoğu Asya yaz musonları sayesinde Dünya'nın en yağışlı yerlerindendir.Özellikle Çerapunçi İst(yıllık 12m).Asya'da tarım yaz musonlarının kontrolündedir.3)YEREL RÜZGARLAROluşumlarındaki temel neden günlük ısınma ve soğuma faktörleridir.Başlıcaları şunlardır:style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    31. Sayfa
    A)MELTEMLER:Meltemler Ekvatorda sürekli yıl boyunca,Orta enlemlerde sadece yaz aylarında görülür.1)KIYILARDA MEYDANA GELENLER:a)Deniz Meltemi:Yaz mevsiminde gündüz,Karanın denizden fazla ısınması sonucu denizden karaya esen rüzgarlardır.Not: Deniz meltemi denizden esmesine rağmen yağışı oluşturacak nitelikte değildir.Bunlara İzmir ve çevresinde İmbat denir.b)Kara Meltemi:Yazın gece kara denizden daha fazla soğuduğundan karadan denize doğru esen rüzgarlardır.tıklastyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    32. Sayfa
    2)İÇ KISIMLARDA MEYDANA GELENLER1)Vadi Meltemi:Yaz mevsiminde gündüz yamaçlar,vadilere oranla daha fazla ısındığından vadilerden yamaçlara esen rüzgarlardır.2)Dağ Meltemi:Yaz mevsiminde gece vadiler yamaçlardan daha sıcak olduğundan yamaçlardan vadilere esen rüzgarlara denir.Not: Meltem rüzgarları basınç farklarının en fazla olduğu öğleden sonra ve sabaha doğru hızlı eser.Tıklastyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    33. Sayfa
    B)SOĞUK YEREL RÜZGARLAR: Kuzey Yarım Kürede kuzey yönlü olan rüzgarlardır.Bunlar en çok kış ve ilkbahar mevsiminde etkilidirler.1)Mistral:Bunlar Fransa'da Rohn vadisinden.Akdeniz'e doğru esen rüzgarlardır.2)Bora:Yugoslavya'dan Adriyatik Deniz'ine doğru esen rüzgarlardır.3)Krivetz:Romanya'dan Karadeniz’e doğru esen rüzgarlardır.4)Poyraz: Ülkemizin kuzeydoğusundan eserler .En çok Marmara ve Karadeniz kıyılarında etkilidir.5)Yıldız:Ülkemizin kuzeyinden esen rüzgarlardır.6)Karayel:Balkanlardan ülkemize esen soğuk rüzgarlardır.Kışın kar yağışına yazın ise sağanak yağışlara sebep olurlar. C)SICAK YEREL RÜZGARLAR: Estikleri yere göre sıcak olan rüzgarlardır.1)Sirokko:Büyük Sahra'dan Cezayir,Tunus,İspanya ve İtalya kıyılarına doğru esen sıcak ve kuru rüzgarlardır.Akdeniz üzerinden geçtiğinden ve çöl kaynaklı olduğundan bu rüzgarlar İspanya ve İtalya kıyılarına çamurlu yağış bırakır.2)Hamsin:Büyük Sahra'dan Mısır ve Libya kıyılarına doğru esen sıcak kuru ve toz yüklü rüzgarlardır.3)Samyeli:Suriye çölünden Güneydoğu Anadolu bölgesine doğru esen sıcak ve kuru rüzgarlardır.Bu rüzgarlar İç Anadolu’da Kabayel ismini almaktadır.4)Lodos: Türkiye'de güney-batıdan esen sıcak ve kuru rüzgarlardır.Batı Anadolu ve Marmara da etkilidirler.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    34. Sayfa
    D)TROPİKAL SİKLONLAR:Tropikal kuşakta görülen çok şiddetli rüzgarlardır.Sarmal hava hareketi oluştururlar.Ani basınç değişikliklerinden oluşurlar.Tropik Siklonlar Asya Denizinde TAYFUN ,Orta Amerika'da HURRİCAN,Güney-Amerika'da TORNADO ismini alırlar.E)FÖHN RÜZGARLARI:Bir yamaçla yükselen hava kütlesinin diğer yamaçta alçalmasıyla ve ısınmasıyla oluşan rüzgarlardır.Föhn oluşmadan önce yamaç boyunca yükselen havanın içinde nem vardır.Hava yükselirken her 200 m de 1C soğur.Öbür tarafta alçalırken,nem olmadığından ısınma daha fazla olur.Bu ısınma her 100 m de 1C dir.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    35. Sayfa
    Özellikleri:1) Bu rüzgarlar kurutucu etkiye sahiptirler.2) Kışın karların erimesine ve dolayısı ile çığ ve sel baskınlarına neden olurlar.3)Yazında bitkilerin kurumasına yol açarlar.4) Bunlar Dünya'da en fazla İsviçre'deki Alp Dağlarında etkilidirler.Türkiye'de ise en fazla Doğu Karadeniz ve Akdeniz'de etkilidirler.5) Yerel rüzgarlar içinde enlemle açıklanamayan tek rüzgar türüdür.tıklastyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    36. Sayfa
    TÜRKİYE'DEKİ RÜZGARLAR: Kış Mevsiminde: Batıdan gelen alçak basınç Türkiye'ye yaklaştıkça güney ve güneybatıdan hızı gittikçe artan nemli ve yağışlı Lodos rüzgarları esmeye başlar.Balkanlardan soğuk nemli karakterli,kışın kar yağışlı ,yazın sağanaklı "Karayel" başlar.Yaz Mevsiminde: Anadolu,yazın kuzeydoğu yönlü serin kuru "yaz poyrazı" etkisinde kalır.Ayrıca samyeli etkiler.İlkbaharda boğazlar,Ege yada Doğu Akdeniz bir Akdeniz depresyonu yerleşmiş ise kuzeydoğudan esen yaz poyrazı kuvvetlenir,kuzeyden nemli serin hava kütlelerini çekerek "bikikindi" yağışlarının oluşmasına neden olur.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    37. Sayfa
    3-NEMLİLİK VE YAĞIŞLARNEM: Atmosferdeki su buharına nem denir.Nemlilik higrometre ile ölçülür. Atmosferdeki nemim kaynağı yeryüzündeki sulardır. Bunlar denizleri, okyanuslar, göller, kar ve buz suları nemim tamamı, atmosferin en alt katı olan troposferde toplanmıştır. Troposferdeki .... yoğunluk kazanmıştır. Oranı en fazla % 5 kadardır. Atmosferdeki su buharı dünya üzerinde düzenli dağılmıştır.BUHARLAŞMA: Yeryüzünde bulunan sular , buharlaşma şeklinde havaya geçer yeryüzündeki suların , su buharı şeklinde atmosfere geçmesine buharlaşma denir. Buharlaşma en fazla .... ile ilgilidir. Bunun yanın da rüzgarlar, yüksek basınç ne gibi faktörlerde etkilidir. Buna göre dünyada en çok buharlaşma 10 derece ve 20 derece enlemleri arasındaki Alizeler kuşağı üzerinde ve güneydoğu An'da görülür.NEMLİLİK ÇEŞİTLERİMUTLAK NEM: Bir metre küp hava içerisinde bulunan nemin gram olarak ağırlığına denir. Yani havanın içerisinde mutlaka bulunması gereken nemdir. Mutlaka nem denizlerden uzaklaştıkça .... yükseldikçe ve kutuplara gidildikçe azalır. 1mm.'lik su buharı basıncı 1 metre küp sudaki su buharının ağırlığına eşittir. style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    38. Sayfa
    MAKSİMUM NEM: Belirli sıcaklıktaki havanın nem taşıyabilme kapasitesine denir. Sıcaklık arttıkça havanın nem taşıma kapasitesi artar. Azaldıkça ise nem taşıma kapasitesi azalır.BAĞIL NEM: Mutlak nemim maksimum neme oranının % olarak değerine denir. Bağıl nem şu şekilde hesaplanır.Bağılnem=mutlak nem/maksimum nem*100Örnek:0 derece sıcaklıkta 1 metre küp havada 2.4 gr. nem bulunsun, 1 metre en fazla 4.8 gr. taşıyabileceğinden bağılnem=2.4/4.8=0.5DOYMA NOKTASI: Havanın alabileceği toplam nem miktarının en son sınırına dayanmasına denir. Hava kütlesi doyma noktasına 2 yolla ulaşır.a) Hava kütlesinin yükselerek soğuması ve maksimum nemin azalması(mutlak nem sabit)b) Mutlak nemin artması bağılnemin %100 e ulaşması (sıcaklık sabit)SONUÇLAR1) Sıcak hava fazla nem taşır, soğuk hava ise fazla nem taşımaz.2) Sıcaklık arttıkçaa) Mutlak nem taşıma kapasitesi artar.b) Bağılnem miktarı azalır,c) Buharlaşma artartıklastyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    39. Sayfa
    3) Havadaki nem arttıkça bağılnem miktarı artar. Buna göre mutlak neminde bulunduğu:a) Ekvatoral bölgelerb) Deniz okyanus ve göller üzerinde ve kıyılarda bağılnem yüksektir.SICAKLIK SABİTa) Mutlak nem artıyor. ve bağıl nemde artıyor. b) Şekilde boşluğun azalması bağılnemin artması demektir.c) Havadaki bağılnem arttıkça buharlaşma azalır. Bağılnem azaldıkça buharlaşma artar.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    40. Sayfa
    YOĞUNLAŞMA TÜRLERİ:Soğuma sonucunda oluşan yoğunlaşma türleri sis ve bulutlardır. Yoğunlaşma yeryüzünde meydana gelmişse sis yükseklerde meydana gelmişse bulut oluşmuştur.SİS: Hava kütlesinin özellikle kış güzlerinde soğuk yüzeylere dokunması sonucu güneşe yakın yerlerde yoğunlaşmasıyla olur.BULUT: Su buharının yükseklerde yoğunlaşmasıyla düşen ve gökyüzünde asılı halde bulunan su damlacıklarının topluluğuna denir. BULUT TÜRLERİKÜMÜLÜS BULUTLARI: Havanın dikey yönde hızlı soğumasıyla oluşan bulut türleri. Sağanak ve iri taneli yağmurlar ve sık sık dolu yağışlarına yok açar.STRATÜS: Havanın yatay yönde ve yavaş yavaş yükselmesiyle oluşan bulutlardır.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    41. Sayfa
    NİMBÜS:Bunlarda kara bulutlar olarak adlandırılır. Kümülüs ve stratus oluşumlu bulutlardır.SİRÜS (tüy):Su buharının buz kristalleri şeklinde yoğunlaşması ile meydana gelen bulutlardır. YAĞIŞ BİÇİMLERİYAĞIŞ:Su buharının sıcaklığın düşmesine bağlı olarak .... ve su damlacıklarının dönüşerek yere düşmesine denir.1)YERDE OLUŞANLARa)ÇİĞ:Su buharının soğuk cisimlerin ve bitkilerin üzerinde damlalar halinde yoğunlaşmasıyla oluşan yağıştır: Genelde ilkbahar aylarında görülür.b)KIRAĞI:Yoğunlaşma 0 derecenin altında buz kütleleri şeklinde olursa buna krağı denir. Özellikle sonbahar ve kış aylarında görülür.c)KIRÇ:Yeni sıcaklı 0 derecenin altında yağanlaşan buz karakterinin tabakalar halinde telleri yaprakları kapsaması ile oluşur. En fazla sonbaharda görülür.GÖKYÜZÜNDE OLUŞANLARa)YAĞMUR:Buluttaki su taneciklerinin 0 derecenin üstünde yoğunlaşarak damlalar halinde yeryüzüne düşmesine yağmur denir.b)KAR:Yoğunlaşma 0 derecenin altında olmuşsa buz kristalleri şeklinde yağış olacaktır.c)DOLU:Sıcaklık aniden düşmesi ve damlalarının donması ileoluşan yağış şeklidir. style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    42. Sayfa
    YAĞIŞIN OLUŞUM ŞEKİLLERİ1)YAMAÇ (OROGRAFİK) YAĞIŞLARI:Hava kütlesinin bir yamaç boyunca yükselerek nem miktarının doyma noktasına ulaşmasıyla oluşur. Yağışlar belli bir yüksekliğe kadar devam eder ve durur.Bu tür yağışlar: Türkiye'de Karadeniz’de görülür, dünyada ise Muson Asya'sında ve batı rüzgarlarının etkili olduğu kıyılarda.2)KONVEKSİYONEL YAĞIŞLAR:Isınan havanın hafifleyerek yükselerek soğuması sonucunda görülen yağışlardır. Dünya da en fazla ekvatoral bölgede Türkiye'de ise Doğu Anadolu ve İç Anadolu’da görülür. Bunlar halk arasında "kırkikindi" yağışları denir. 3)CEPHE YAĞIŞLARI:Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaştığı alanlarda , sıcaklık havanın .... hava üzerine çıkarak soğuması ve yoğunlaşmasıyla oluşur. Dünya'da en fazla 60. enlemlerde D.A.B alanlarında görülür. Türkiye'de en fazla kışın Akdeniz bölgesinde görülür.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    43. Sayfa
    YAĞIŞ MİKTARI:Yıl içinde birim alana düşen toplam yağış miktarına denir.Yağış Provyometre ile görülür.Metrekareye kg. olarak edilir. Yağış miktarını şu faktörler etkiler.1)YÜKSELTİ:Deniz seviyesinden 3-4 km. yükseltiye kadar artar, daha sonra azalır.2)YERŞEKİLLERİ:Nemli hava kütlelerine dönük yamaçlarda yağış fazla diğer yamaçlarda azdır.3)DENİZE UZAKLIK:Deniz etkisinde olan yerlerde yağış fazladır. Uzaklaştıkça azalır.4)HAVA KÜTLESİ:Bir yerin nemli hava kütlesine açık olması yağışı artırır.DÜNYADA YAĞIŞIN DAĞILIŞI style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    44. Sayfa
    EN YAĞIŞLI YERLER1)EKVATORAL BÖLGE:Amazon ve Kango Havzaları civarı2)MUSON ASYASI:Musonların en etkili olduğu Güney ve Güneydoğu Asya.3)ORTA KUŞAK KARALARININ BATI KIYILARI:Batı rüzgarlarının etkili olduğu yerler EN AZ YAĞIŞ ALAN YERLER1)30 DERECE ENLEMLERİ CİVARI:Her iki yarım kürede çöllerin olduğu yeler.2)KUTUP BÖLGELERİ:Termik Y.Basıncın etkisi3)KITALARIN İÇ KESİMLERİ:style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    45. Sayfa
    BÜYÜK İKLİM TİPLERİ1)SICAK İKLİMLERA)EKVATORAL İKLİM:Görüldüğü Yerler:Ekvatorun her iki yanında 0-10 derece enlemleri arasın da görülür. Amazon ve Kango Havzaları en yaygın olan yerlerdir.Ayrıca Malezya ve Filipinler.style.visibilitystyle.fontSizestyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    46. Sayfa
    ÖZELLİKLERİ1) Yıllık sıcaklık ortalaması 25 santigrat- 26 santigrat civarındadır.2) Yıllık sıcaklık farkı 1-2 santigrat günlük sıcaklık farkı 3-4 santigrat derecedir.3) Yıllık yağış miktarı 2000-2500mm'dir. Her mevsim yağışlıdır.Ancak yağışlar akinoku tarihlerinde artar.Solstis tarihlerinde azalır. Yağış biçimi konveksiyoneldir.4) Bitki örtüsü gür ormanlardır. Ağaçların geniş yapraklı olması yağışın bol olmasına bağlıdır.5) 1000m'nin altında yerleşik hayat azdır.Tam yapılmaz 2)SAVAN İKLİMİGörüldüğü Yerler:Her iki yarım kürede 10-20 derece enlemleri arasında görülür. Özellikle Brezilya'nın yüksek platoluk alanları Gine Kör. Kuzeyi Afrika Dağı.yüksek platolar ile Avustralya'nın kuzey bölümü.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    47. Sayfa
    ÖZELLİKLERİ1) Yıllık sıcaklık ortalaması 22-23 derece civarındadır.2) Yıllık sıcaklık farkı 4-5 derece civarındadır.3) Yıllık yağış ortalaması 1000-1500 mm'dir. En fazla yağış yaz mevsiminde görülürken en az kışın görülür. Yağış biçimi konveksiyoneldir. Yazın ........ dönencelere dik gelmesi sebebiyle yağış artar.4) Bitki örtüsü SAVAN denilen yüksek ot topluluklarıdır.5) Savan iklimi geçiş iklimidir. Yazın ekvatoral iklimine girerken kışın çöl ikliminin etkisine girer.3)MUSON İKLİMİGörüldüğü Yerler: Muson rüzgarlarının etkili olduğu yerlerde görülür. Özellikle G.Doğu ve G.Asya K.Avustralya Gine ve Meksika körfezi iklimin oluşmasının temel nedeni kara ve denizlerin yıllık ısınma farklarından oluşan Muson rüzgarlarıdır.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    48. Sayfa
    ÖZELLİKLERİ1) Yıllık sıcaklık ortalaması 20derece2) Yıllık sıcaklık farkı 10 derece3) Yıllık yağış miktarı genel olarak 1000 mm'nin üzerindedir. Ancak yağış miktarının 12.000 mm'ye ulaştığı yerlerde vardır.Yağışlar en fazla yaz mevsiminde görülür.Yamaç yağışları şeklindedir.Kışın ise sadece adalarda yağış görülür. Muson iklimi 10-20 derece enlemleri arasında görüldüğünden yağış ve sıcaklık değişimi SAVAN iklimine benzer.4) Bitki örtüsü yağışların fazla olduğu yerlerde orman az olduğu yerlerde savanlar görülür.4)ÇÖL İKLİMİÇöl iklimi 30 derece enlemlerinde D.Y.B ile etrafı dağlarla çevrili kapalı yerlerde görülürler. Bu yerler Asya'da Gobi Arabistan Amerika'da Afrika'da BüyükSahra'da Kalahari Avustralya‘da Gobban (Büyük Kum Çölü)ÖZELLİKLERİ1) Çöller üç kısımda incelenir.a) Sıcak Çöller: D.Y.B Merkezlerinin etkisiyle oluşmuştur. Devamlı sıcaktır.b) Karasal Çöller: Büyük karaların iç kesimlerinde görülür. Nem azlığından dolayı yağış miktarı azdır. Yazın çok sıcak kışın çok soğuk olurlar. Sibirya Türkistan Kaşkar gibi.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    49. Sayfa
    2) Yıllık yağış miktarı 200 mm'den azdır.Alçaltıcı hava hareketleri olduğundan yılda bir iki kez yağış ya olur ya olmaz.3) Yıllık sıcaklık ortalaması 15-16 derece civarındadır. Yıllık sıcaklık farkı 15-20 derece'dir4) Günlük sıcaklık farkı 30-50 derecedir.5) Suyun bulunduğu ve yaşama elverişli yerlere VAHA denir.6) Bitki, örtüsü kaktüs'lerdir.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    50. Sayfa
    B)ORTA KUŞAK İKLİMLERİ1)AKDENİZ İKLİMİGörüldüğü Yerler: 30-40 derece enlemlerinde kıtaların batı kesimlerinde görülür.Özellikle Akdeniz kıyılarında Orta Şili'de Afrika'da Kap Bölgesinde California'da ve Güneybatı Avustralya’daÖZELLİKLERİ1) Yazları sıcak ve kurak kışları ılık ve yağışlıdır.2) Yıllık sıcaklık ortalaması 18-20derece3) Yıllık sıcaklık farkı 15-20 derece 4) Yıllık yağış miktarı 600-1000 mm arasında değişir. Yağışlar en fazla kışın düşer. En çok görülen yağış türü Cephesel yağışlardır.5) Bitki örtüsü Maki'dir. Maki kıyıdan 500-700 m'ye kadar çıkar. Bu yükseltiden sonra makinin yerini orman alır.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    51. Sayfa
    2)ILIMAN OKYANUS İKLİMİGörüldüğü Yerler: Orta kuşak karalarının denize etkisindeki batı kıyılarında görülür. Batı Avustralya kıyılarında K.Amerika'nın kuzey batısında güney Şili Avustralya'nın kuzeydoğusunda ve Yeni zellanda'da ülkemizde de Karadeniz kıyılarındaÖZELLİKLERİ1)Yıllık sıcaklık ortalaması 15 derece civarındadır.2)Yıllık sıcaklık farkı 15-16 derecedir.3)Yıllık ortalama yağış 1000-15000 mm civ.4)Her mevsim yağışlıdır. Her mevsim yağışlı olmasının sebebi Batı rüzgarlarıdır. Yazlar serin ve kışları ılık geçer. Yaz kuraklığı görülmez. Yağışlar genelde yamaç yağışları şeklindedir.5)İklimin doğal bitki örtüsü ormandır.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    52. Sayfa
    3)ILIMAN KARASAL (STEP) İKLİMİGörüldüğü Yerler: Orta kuşak karalarının iç kesimlerinde görülür. İç Anadolu'da A.B.D içlerinde ve Orta Asya'da görülür.ÖZELLİKLERİ1)Yıllık sıcaklık ortalaması 9-100 derece.2)Yıllık sıcaklık farkı 30-40 derece civ.3)Yıllık yağış miktarı 400-500 mm. civ.En fazla yağış ilkbaharda konveksiyonel olarak görülür. Kışın yağışlar kar şeklindedir. Yazları kurak geçer. Kışın karlar yerde 30-100 gün arasında kalır.4)Bitki örtüsü bozkırdır. Step miktarı yağış miktarı yönüyle geçiş iklimi özelliğine sahiptir. Tropikal kuşakta savan ve çöl iklimleri arasında ılıman kuşakta Akdeniz iklimi ile sert karasal iklimi arsında geçiş iklimi ortaya çıkar.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    53. Sayfa
    4)SERT KARASAL İKLİMGörüldüğü Yerler:Sibirya'da Kanada'da ve bizde Doğu Anadolu’da görülür. Tundra ile Step iklimi arasında geçiş karakteri taşır.ÖZELLİKLERİ1)Yazları sıcak kışları çok soğuk ve kurak geçer2)Yağışlar yaz ayların görülür. Yıllık yağış miktarı 500-600 mm civarındadır. Kışın kar yağışları görülür. Kar uzun süre yaklaşık 180 gün yerde kalır.3)Dünyada en düşük sıcaklık değerlerinin ölçüldüğü iklim bölgesidir.4)Yıllık sıcaklık ortalaması 4-50derece çiv. olup yıllık sıcaklık farkı 50-60 derece civ.5)Bitki örtüsü TAYGA ormanlarıdır. Ormanın bulunduğu yükseklerde dağ çayırları veya Alpin çayırları görülür.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    54. Sayfa
    C-SOĞUK KUŞAK İKLİMLERİ1)TUNDRA İKLİMLERİGörüldüğü Yerler:60-70 derece enlemleri arasında görülür. Özellikle Asya Avrupa ve Kanada'nın kuzey kesimlerinde görülür.ÖZELLİKLERİ1)Yıllık yağış miktarı 250 mm civ. Yağış rejimi düzensizdir.Yağışların en büyük bölümü yazın düşer.2)Sıcaklık düşük olup en sıcak ayda bile 10 dereceyi geçmez. En soğuk ayda -30 dereceye kadar düşer.3)Topraklar donmuş vaziyette iken yaz gelince sıcaklık artınca toprak erir bataklıklar oluşur.Tarım yapılamaz.4)Bitki örtüsü Tundra denilen ot topluluklarıdır.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    55. Sayfa
    2)KUTUP İKLİMİGörüldüğü Yerler: Her iki yarımkürede de kutuplarında ve Grönland içlerinde görülür.ÖZELLİKLERİ1)Her mevsimi soğuk ve kurak iklimdir. Sıcaklık 0'derecenin altındadır.2)En yüksek sıcaklıklar aydınlanma ile görülür. Fazla ısınma olmadığından sıcaklık farkı 20-30 derece civarındadır.3)Yağış Termik Yüksek Basıncın etkisiyle çok azdır. Yeryüzünün en az yağış alan yerlerindendir.4)Bitki örtüsü yoktur.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    56. Sayfa
    TÜRKİYE İKLİMİTürkiye'de gerek matematik konumun gerekse özel konumun etkisiyle birden fazla iklim görülür. Orta kuşakta bulunması sebebiyle dört mevsim belirgin olarak görülür. Ülkemiz genelde Akdeniz ikliminin etkisine girdiğinden kurak özelliği taşır. Türkiye'nin iklimi çeşitli faktörlerin etkisindedir.1)YÜKSELTİÜlkemizin ortalama yükseltisi oldukça fazladır. Yükselti batıdan doğuya doğru gittikçe azaldığından iklimde batıdan doğuya doğru gittikçe ....Bunun yanında yükselti kısa mesafelerde değişiklik göstermektedir.Bu da birden fazla iklimin görülmesine neden olur. 2)DAĞLARIN UZANIŞ YÖNÜK.Anadolu dağlarının Karadeniz'e Toroslar’ın da Akdeniz'e paralel uzanmaları kuzeyleri ve güzeyden gelen nemli hava kütlelerinin iç kısımlara girmesini engeller. Bu da kıyı ile iç kesimler arasında iklim farklılıklarına neden olmaktadır. Ege bölgesinde dağların kıyıya dik uzanması Orta Karadeniz'de ise yükseltinin iç kesimlerden başlaması nedeniyle denizin etkisi iç kısımlara girer.3)ÜÇ TARAFININ DENİZLERLE ÇEVRİLİ OLMASIÜlkemizin üç tarafının denizlerle çevrili olmasının denizlerle çevrili olmasından dolayı çeşitli iklimler aynı anda görülmektedir. Yine Marmara'da aynı anda üç iklim görülür. Bütün bu durumlar tüm çeşitliliğinin fazla olmasına neden olmuştur.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    57. Sayfa
    TÜRKİYE'DE İKLİM ELEMANLARIA)SICAKLIKTürkiye'de sıcaklığın dağılışı üzerinde enlem yükselti denize göre konum karasallık denizellik gibi faktörlerin etkisi vardır. Kuzey kıyılarımızla güzey kıyılarımız arasında yaklaşık 6 derecelik fark vardır.Türkiye'de Yıllık Ortalama Sıcaklık Dağılışı:1-Deniz genlik nedeni ile kıyı kesimleri iç kesimlerden sıcaktır. En düşük sıcaklık değerleri D.Anadolu'da görülür.2-Enleme bağlı olarak sıcaklık güneyden kuzeye doğru azalır.3-En yüksek sıcaklıklara Güzey D. Anadolu. ve Akdeniz'de rastlanır.4-Ortalama sıcaklıklar karasallık enlem ve yükseltiye bağlı olarak azalır.Türkiye'de Ocak Ayı Ortalama Sıcaklık Dağılışı:1-Bu ayda en yüksek sıcaklık enlem ve denizellik nedeniyle Akdeniz kıyılarında görülür. (10 derece)2-Kıyıdan iç kesimlere ve batıdan doğuya doğru gittikçe sıcaklık düşer.3-Bu ayda en düşük değerlere Erzurum-Kars Böl. rastlanır.(-10 derece)Türkiye'de Temmuz Ayı Sıcaklık Dağılışı:1-Bu ayda bütün bölgelerde sıcaklık. yüksektir. Ancak özel ve matm. konum nedeniyle bölgeler arasında farklılıklar görülür.En yüksek sıc. değerlerine G.D And.'da rastlanır.En düşük sıc. değerlerine ise D.And. Bölg.'de platoluk alanlarında rastlanır.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    58. Sayfa


    59. Sayfa
    B)NEMLİLİK VE YAĞIŞ1- Türkiye'de nem ve yağışın dağılışı ile emlem yükselti denizellik karasallık dağların uzanış yönü gibi faktörlerin dağılışı paralellik vardır.2- Nem oranının en yüksek olduğu yerler Karadeniz Marmara Ege Ve Akdeniz dir.3- Türkiye genelinde yağış dağılımı neme bağlıdır.4- Yağışın en fazla olduğu yerler Karadeniz kıyıları Batı Akdeniz Menteşe Bölgesi ve Hakkari yöresidir.En az olduğu yerler ise Tuz Gölü ve çevresi ve Trakya yöresidir.5- Türkiye'de kar yağışları şu şekildedir.Akdeniz ve Ege kıyıları 1-2 günMarmara ve Karadeniz 10-20 günİç ve G.D. And. Bölgesi 20-40 günD.Anadolu bölgesi 100 günstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    60. Sayfa
    TÜRKİYE'DE GÖRÜLEN İKLİMLER1-AKDENİZ İKLİMİBölgede yazları sıcak ve kurak geçer kışları ılık ve yağışlı geçer. Yıllık sıcaklık ortalaması 18 derecedir. Kıyıda yıllık yağış miktarı 1000 mm'dir.En fazla yağış kış mevsiminde en az yazın düşer. Yazların kurak geçmesi alçalıcı hava hareketlerinin sonucudur. Kıyıdan iç kesimlere doğru gittikçe yükseltinin etkisiyle karasallaşma artar. Kışlar daha şiddetli geçer. (Göller yöresi ve Teke yöresi)Yağış ve sıcaklık azalır. Bitki örtüsü maki'dir.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    61. Sayfa
    2-EGE İKLİMİBölgede iki türlü iklim görülür:a- Kıyı Ege:Tipik Akdeniz iklimi görülür. Yazlar sıcak ve kurak kışlar ılık ve yağışlı geçer. Yıllık yağış miktarı 700-800 mm'dir. Sıcaklık ortalama 17-18 derecedir. Dağların uzanışından dolayı yayılma alanı geniştir.b- İç Batı Andl:Yükseltinin fazla olmasından dolayı karasal iklim özellikleri görülür.Kışlar daha soğuk ve kar yağışlı geçer. Yıllık yağış miktarı 500-700 mm'dir. Bitki örtüsü bozkır'dırstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    62. Sayfa
    3-MARMARA BÖLGESİBölgenin özel konumu dolayısıyla üç çeşit iklim görülür. Bölgenin kuzey kıyılarında bozulmuş Karadeniz iklimi Trakya’nın iç kesimlerinde karasal iklim G.Marmara da ise bozulmuş Akdeniz iklimi görülür.Yıllık yağış miktarı 600-700 mm'dir. Sıcaklık ortalaması 15-16 derecedir.Bitki örtüsü Kuzeyde orman iç kesimlerde bozkır G.Marmara'da ise makidir.style.visibilitystyle.visibility

    63. Sayfa
    4-KARADENİZ BÖLGESİBölgede ılıman okyanus ikliminin özellikleri görülür. Her mevsim yağışlıdır.Yazlar serin kışlar ılık geçer. Bölgede yıllık sıcaklık farkı azdır. Kıyı ile iç kesimler arasında iklim farklılıkları oluşur. Kıyı kesimde dağların konumu nedeniyle bölümler arasında farklılıklar vardır. Yağış miktarı D.Karadeniz'de 2000-2500 mm'dir. Orta Karadeniz'de 800-900 mm B.Karadeniz'de 1000-1500 mm'dir. Yağışların bu şekilde dağılımın da dağların yükseltisi hakim yönü ve yamaçların konumu etkilidir.İç kesimlere gidildikçe denin ikliminin etkisi azalır. İklim daha da karasallaşır. Bitki örtüsü bozkır olur. Sıcaklık ve yağış azalır.Bölgece yıllık sıc. ortl. 14-15 derecedir. Bu D.Karadeniz'de daha fazladır. Bitki örtüsü genel olarak ormandır.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    64. Sayfa
    5-İÇ ANADOLU BÖLGESİ:Bölgede karasal iklim özellikleri görülür.Akdeniz iklimi ile şiddetli karasal iklim arasında geçiş özelliği gösterir. Yazlar sıcak ve kurak geçerken kışlar soğuk ve kar yağışlı geçer. Doğuya gidildikçe yükselti ile birlikte karasallıkta artar. Ülkemizin en az yağış alan bölgesidir. Yıllık yağış miktarı 300-400 mm'dir. Bölgede görülen yağışlar konveksiyonel karakterdedir. Bu yağışlara kırkikindi yağışları denir. Yıllık sıcaklık ortalaması 9-11 derecedir. Bitki örtüsü alçak kesimlerde bozkır yükseklerde ormandır. Bölgeye en fazla yağış İlkbaharda görülür.style.visibilitystyle.visibility

    65. Sayfa
    6-DOĞU ANADOLU BÖLGESİ:Sert karasal iklim özellikleri görülür. Kışlar çok uzun soğuk ve kar yağışlı geçerken yazlar kısa ve sıcak geçer. Bölgenin bölümleri arasında iklimlerde farklılıklar gösterir. Bunun sebebi yüzey şekillerinin kısa mesafelerde değişiklik farklılıkları gösterir. Bunun sebebi yüzey şekillerinin kısa mesafelerde değişiklik göstermesinden kaynaklanır. Bölgenin güneyi kuzeyden daha sıcaktır. Bundan enlem etkilidir. Bölgenin en yağışlı yöresi Erzurum-Kars bölgesidir. Yağışlar en fazla yaz mevsiminde görülür.Yıllık yağış miktarı 500-600 mm'dir.Yıllık sıcaklık ortalaması 4-5 derecedir.Baki örtüsü alçak kesimlerde bozkır yüksek kesimlerde orman ve dağ çayırları şeklindedir.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    66. Sayfa
    7-GÜNEYDOĞU ANADOLUÖzellikle bölgenin batı kesiminde Akdeniz ikliminin özellikleri görülür. Yazlar sıcak ve kuraktır. Kışlar daha ılık geçer. Doğuya ve iç kesimlere gidildikçe karasal iklimin etkisi görülmeye başlar. Kışlar daha soğuk ve kar yağışlıdır.Bölgeye yağışın çoğu kış aylarında düşer. Yıllık yağış miktarı 400-500 mm'dir: Yıllık sıcaklık ortalama 15-16 derecedir. Yaz aylarında şiddetli kuraklık dolayısıyla fazla buharlaşma görülür. Bölgede buharlaşan hava kütlelerine kapalı olmasına bağlıdır.Bitki örtüsü batı kesimde maki alçak kesimlerde bozkır yükseklere çıkıldıkça orman görülür.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    67. Sayfa
    TÜRKİYE'NİN İKLİMİ İLE İLGİLİ ÖNEMLİ NOTLAR1- Ülkemizde iklim çeşitliliğinin en fazla olduğu bölge Marmara bölgesidir.2- Bağıl nemliliğin en fazla olduğu bölgemiz Karadeniz en az olduğu bölge ise G.Doğ.Anadolu bölgesidir.3- Bulutluğun en fazla olduğu bölge Karadeniz en az olduğu bölge ise Akdeniz4- Yaz mevsiminin en uzun sürdüğü bölgemiz Akdeniz en az D.Anadolu5- Buharlaşmanın en fazla olduğu bölge G.D.Anad. en az olduğu bölge Karadeniz6- Yıllık yağış miktarının en fazla olduğu Karadeniz en az olduğu bölge İç Anadolu bölgesi7- Ülkemizde yaz yağışlarının en fazla görüldüğü bölge D.Anadolu bölgesi8- Yaz mevsiminde kuraklığın en fazla görüldüğü bölge G.Doğu And. en az görüldüğü bölgemiz Karadeniz9- Kış sıcaklık ortalaması İç ve D.Anadolu'da 0 derecenin altına düşerken G.Doğu And.'da düşmez.10- Yıllık sıcaklık farkının en fazla olduğu bölgemiz Karadeniz iken az fazla olduğu bölge D.Anadolu'dur.11- Kış sıcaklarının en yüksek olduğu bölge Akdeniz iken en düşük olduğu bölge D.Anadolu'dur.12- Yıllık indirgeniş sıcaklarının en fazla olduğu bölge G.D.Anadolu en az olduğu bölge Marmara'dırstyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

  • 1
    Önizleme: 1 hafta önce

    Dünyanın İklim Zenginliği Sunusu - Slayt PPTX

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    DÜNYA’NIN İKLİM ZENGİNLİĞİ(İKLİM TİPLERİ) İklim Sıcak İklimler Ilıman İklimler Soğuk İklimler

    2. Sayfa
    İklim TipleriDünyanın şekli ve hareketleri ile sıcaklık basınç ve nemin dağılışı, atmosferdeki genel hava dolaşımı, kara ve denizlerin dağılışı, hava kütleleri, okyanus akıntıları ve yer şekilleri Dünyada birçok iklim tipinin oluşmasına neden olmuştur.İklim tipleri sıcaklık değerlerine göre üç gruba ayrılmaktadır. Bu şekilde bir sınıflandırmaya gidilmesinin nedeni sıcaklık değerlerinin Dünya üzerinde genelde enleme bağlı değişim göstermesidir.

    3. Sayfa
    İklim Tipleri Ekvator çevresinde sıcak kuşak, Dönenceler ile kutup çemberleri arasında ılıman kuşak, Kutup çemberleri içinde kalan kesimde ise soğuk kuşak bulunur.

    4. Sayfa
    İklim TipleriHer iklim tipinin kendine özgü bir takım bitki toplulukları vardır. Bunlara doğal bitki örtüsü denilmektedir. Örneğin; Akdeniz ikliminde zeytin, zakkum gibi bitkilerin oluşturduğu bitki ailesinin üyeleri yaygın olarak bulunmaktadır.Yine her iklim tipinin iklim, sıcaklık ve bitki örtüsüne bağlı olarak ortaya çıkan toprak tipleri de bulunmaktadır. Akdeniz ikliminde terra-rossa toprakları yer alırken, sert karasal iklimlerde çernozyom topraklar görülür.

    5. Sayfa
    İklim Tipleri

    6. Sayfa
    Yağış-Sıcaklık Grafikleri Yağış-sıcaklık grafikleri bir bölgenin iklimi hakkında çok önemli bilgiler verirler. Bu grafiklerde; Yağış toplamı Yağışlı mevsim En sıcak ay Sıcaklık farkı 0°C’nin altındaki ay sayısı dikkatlice incelenmesi gereken özelliklerdir. Bu özelliklere bakılarak bölgenin iklim tipi tespit edilebilir.

    7. Sayfa
    Sıcak İklimlerin Yeryüzüne Dağılışı

    8. Sayfa
    A) SICAK İKLİMLEREkvatoral İklim:Ekvator çevresinde 10 ° Kuzey ve 10 ° Güney enlemleri arasında etkili olan iklim tipidir.Amazon ve Kongo havzaları ile Malezya, Endonezya ve Yeni Gine adaları bu iklim tipinin görüldüğü alanlardır.Yıllık sıcaklık ortalaması 25°C’dir. Sıcaklık değerlerinde büyük değişimler görülmez. Çünkü bu bölge güneş ışınlarını yıl boyunca dik ve dike yakın almaktadır.

    9. Sayfa


    10. Sayfa
    A) SICAK İKLİMLEREkvatoral İklim:Yağış miktarı genellikle 2000 mm’den fazladır ve her mevsim yağışlı geçer.Yağışlar büyük ölçüde yükselim yağışları tipindedir.Bu iklimde en fazla yağışlı mevsimden bahsedilemez. Çünkü her mevsim oldukça yağışlıdır.Mart-Eylül aylarında yağış artar.

    11. Sayfa
    A) SICAK İKLİMLEREkvatoral İklim:Ekvatoral iklimin bitki örtüsü yıl boyunca yeşil kalan yağmur ormanlarından oluşmaktadır.Yağmur ormanları, dev boyutlu büyük ağaçlar ile oldukça uzun boylu orman altı bitkileridir.Bitki ve hayvan türü bakımından oldukça zengindir.

    12. Sayfa
    Ekvatoral Yağmur Ormanları

    13. Sayfa
    A) SICAK İKLİMLERTropikal (Subtropikal-Savan) İklim:10°- 30 ° enlemleri arasında görülen iklim türüdür.Brezilya platoları, Gine körfezinin kuzeyi, Venezüella, Hindistan’ın yüksek kesimleri ile Avustralya’nın kuzeyi ve Vietnam’da görülür.Sıcaklık farkı yıl içerisinde çok büyük değişiklik göstermez. Sıcaklıklar yıl içerisinde 20°C’nin altına düşmez.

    14. Sayfa
    A) SICAK İKLİMLERTropikal (Subtropikal-Savan) İklim:Bu iklim tipinin bitki örtüsü yağmur ormanları ile çöller arasında yer alan, uzun boylu ot ve çalılardan oluşan, kuraklığa dayanıklı bitki toplulukları olan savanlardır.

    15. Sayfa


    16. Sayfa
    A) SICAK İKLİMLERMuson İklimi:Her mevsimi sıcak, kış mevsimi kurak, yaz mevsimi aşırı yağışlı iklim tipidir.Özellikle güneybatı Asya’da görülen bu iklim tipinin oluşumunda Muson rüzgarları etkili olmaktadır.Yağış miktarı 1000-1500 mm civarında olsa da bazı yerlerde yağış miktarı çok büyük boyutlara ulaşmaktadır.

    17. Sayfa
    A) SICAK İKLİMLERMuson İklimi:Himalayaların eteklerinde yer alan Çerapuçi 11.000 mm yağış ile Dünyanın en fazla yağış alan merkezidir.Sıcaklık değerleri 10°C’nin altına düşmese de, mevsimler arası değişim oldukça fazladır.Bitki örtüsü olarak da kışın yaprağını döken, boyları 20-30 m.yi bulan geniş yapraklı ağaçlardan oluşan muson ormanları mevcuttur.

    18. Sayfa


    19. Sayfa
    A) SICAK İKLİMLERSıcak Çöl İklimi:Yıllık ortalama yağış miktarının 200mm’den az olduğu, bitki örtüsü yönünden çok zayıf alanlara çöl denilmektedir.Sıcak çöller genellikle 30° enlemlerinde yer alan dinamik yüksek basınç sistemlerinin çevresinde oluşmuştur.Sahra çölü, Büyük Avustralya çölleri, Nevada çölü, Gobi çölü, Karakum çölü, Kalahari çölü, Arap çölü vs. yaygın olduğu yerlerdir.

    20. Sayfa


    21. Sayfa
    Ilıman İklimlerin Yeryüzüne Dağılışı

    22. Sayfa
    B) ILIMAN İKLİMLERAkdeniz İklimi:30° ile 40° enlemleri arasında kıyı kesimlerde görülen iklim tipidir.Akdeniz çevresindeki kıyı kesimlerinde, Orta Şili’de, Kap bölgesinde, Güney Avustralya ve Kaliforniya eyaletinde görülür.Yazları sıcak ve kurak, kış ayları ise ılık ve yağışlıdır. Yaz-kış yağış farkı çok fazladır.Kış sıcaklıkları 0°C’nin altına düşmez. Ortalama sıcaklık 10°C-20°C arasındadır.

    23. Sayfa
    B) ILIMAN İKLİMLERAkdeniz İklimi:Yağış miktarı değişkenlik gösterse de 800-1000 mm civarındadır.Yağışların %40-50’si kışın düşer. Yağış türüne yağmur, yağış tipine ise cephe yağışları hakimdir.Bitki örtüsü kızılçam ve makilerdir.

    24. Sayfa


    25. Sayfa
    B) ILIMAN İKLİMLEROkyanusal İklimi:Ilıman kuşak karalarının batı kıyılarında etkilidir.En tipik şekilde Batı Avrupa kıyılarında görülür. İngiltere, Fransa, Almanya, Kuzey Batı Amerika, Güney Avustralya, Yeni Zelanda ile Güney Şili’de etkili olmaktadır.Yazlar serin, kışlar ılık her mevsim yağışlı geçer.Bu iklim tipinin oluşmasında batı rüzgarları ve okyanus akıntıları etkili olmuştur.

    26. Sayfa
    B) ILIMAN İKLİMLEROkyanusal İklimi:Karadeniz iklimi okyanusal iklime benzer özellikler göstermektedir.Okyanusal iklimin bitki örtüsü kıyı kesimlerinde geniş yapraklı ağaçların, iç kısımlara gidildikçe de hem iğne hem de geniş yapraklı, yükseklere çıkıldıkça da iğne yapraklı ağaçların hakim olduğu bitki örtüsüne sahiptir. Farklı ağaç türlerinin bir arada olduğu orman tipine karışık yapraklı ormanlar denilir.

    27. Sayfa
    Okyanusal iklim bitki örtüsü olan karışık yapraklı ormanlar

    28. Sayfa
    B) ILIMAN İKLİMLERKarasal İklimi:Ilıman karasal iklim hem sıcak hem ılıman kuşakta etkili olan iklim tipidir.Karaların iç kesimlerinde daha yaygındır. Asya ve Amerika’nın iç kesimleri ve Anadolu en tipik şekliyle görülen yerlerdir.Sıcaklık değerleri kışın 0°C’nin altına düşerken yazın 30°C’yi bulur.Yağış miktarı 250-300 mm arasındadır.

    29. Sayfa
    B) ILIMAN İKLİMLERKarasal İklimi:Bozkır ismi verilen bir veya iki mevsim yeşil kalabilen ot toplulukları görülür.Sert karasal iklim ise daha çok kutup kuşağının çevresinde bulunur. Özellikle Kanada ve Sibirya’da yaygındır. Bu tipin bitki örtüsü uzun boylu çayır toplulukları ve tayga ormanlarıdır. Tayga ormanlarındaki ağaçlar oldukça dayanıklı oldukları için kereste ve kağıt yapımında getirisi yüksektir.

    30. Sayfa
    Bozkır bitki örtüsü

    31. Sayfa


    32. Sayfa
    Soğuk İklimlerin Yeryüzüne Dağılışı

    33. Sayfa
    C) SOĞUK İKLİMLERTundra İklimi:Kutup dairelerinin çevresi ile Kuzey Yarımkürede kıtaların kuzey kesimlerinde görülen iklim tipidir.Sibirya, Kanada ve İskandinavya’nın kuzeyi bu iklim tipinin belirgin olarak görüldüğü yerlerdir.Yıl boyunca sıcaklık değerleri oldukça düşüktür.Yılın birkaç ayında sıcaklıklar 0°C’nin üstüne çıkmaktadır.

    34. Sayfa
    C) SOĞUK İKLİMLERTundra İklimi:Yaz aylarında sıcaklık yükselene kadar topraklar büyük ölçüde donmuş haldedir. Yaz ısınmasıyla toprak örtüsü çözülerek bataklığa dönüşür.Yağış miktarı oldukça az olup yağış türü kar şeklindedir.Bitki örtüsü ise tundra ismi verilen aşırı soğuğa dayanıklı ot topluluklarıdır.Ağaç türü bitkiler bu bölgede yetişmez.

    35. Sayfa


    36. Sayfa
    C) SOĞUK İKLİMLERYüksek Dağ İklimi:Dünyada yükseltisi enlem değerine göre farklılık gösterse de genel olarak 2500-3000 metreyi geçen alanlarda görülen iklim türüdür.Yükseltiye bağlı olarak ortaya çıktığı için genel bir grafik tipi görülmez.Yükseldikçe sıcaklık düşer, yağış miktarı nispeten artar. Günlük ve yıllık sıcaklık farkları fazladır.Bitki örtüsü alpin çayırlardır. Bunlar yaz aylarında ortaya çıkar.

    37. Sayfa
    Dağ ve Yüksek Alan İkliminin Dağılışı

    38. Sayfa
    C) SOĞUK İKLİMLERKutup İklimi:Kutup dairelerinin iç kesiminde görülen iklim tipidir.Güney kutup dairesinin tamamında, Kuzey kutup dairesinde yer alan Grönland, Sibirya ve Kanada’nın bir bölümü ile Novaya Zemlya gibi adalarda görülür.Sıcaklıklar yıl boyunca sıfırın altındadır. 6 ay gündüz periyodunda sıcaklıklar 0°C’ye kadar çıksa da bu sıcaklığı aşmaz.

    39. Sayfa


    40. Sayfa


  • 0
    Önizleme: 1 hafta önce

    İklim ve Atmosfer Slayt Sunum PPTX

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    İKLİM VE ATMOSFER

    2. Sayfa
    İKLİMAtmosfer olaylarının uzun yıllar gösterdiği ortalama duruma (en az 40-50 yıl) iklim denir.

    3. Sayfa
    İKLİMİklim geniş sahaları kapsar, Uzun süreli hava olaylarını inceler.İklimde değişkenlik az.İklimde kurak, yağışlı, soğuk,gibi ifadeler kullanılır.

    4. Sayfa
    KLİMATOLOJİİklimi ve dağılışlarını inceleyen bilimdir.

    5. Sayfa
    HAVA DURUMU Bir yerdeki sık sık değişebilen,kısa süreli atmosfer olaylarının gösterdiği ortalama duruma hava durumu denir.

    6. Sayfa
    HAVA DURUMUHava durumu dar sahaları kapsar. Kısa süreli hava olaylarını inceler.Hava durumunda değişkenlik fazla.Hava durumunda rüzgarlı, güneşli, yağmurlu gibi ifadeler kullanılır.

    7. Sayfa
    METEOROLOJİ Hava olaylarının kısa süreli durumunu inceler.

    8. Sayfa
    HAVA KÜTLESİ Sıcaklık ve nem bakımından aynı özelliği gösteren atmosferin geniş parçalarına hava kütlesi denir.

    9. Sayfa
    CEPHEFarklı karaktere sahip olan iki hava kütlesinin karşılaşma alanlarına cephe denir.

    10. Sayfa
    ATMOSFER VE ÖZELLİKLERİ

    11. Sayfa
    ATMOSFERNefes alınan küre manasına gelir.

    12. Sayfa
    ATMOSFERAtmosfer dünyayı çevreleyen gaz bulutlarına denir.

    13. Sayfa
    ATMOSFERAtmosfer yerin derinliklerinden çıkan gazların dünyanın etrafında, yerçekiminin etkisiyle tutulması sonucu oluşmuştur.

    14. Sayfa
    ATMOSFERAtmosferin şekli dünyanın şekli gibidir.

    15. Sayfa
    ATMOSFERİN KATLARI

    16. Sayfa
    ATMOSFERİN KATLARITroposferStratosferMezosferİyonosferEkzosfer

    17. Sayfa
    TROPOSFER

    18. Sayfa
    TROPOSFEREn alt kattır. iklim olayları burada oluşur.

    19. Sayfa
    TROPOSFERKalınlığı ekvatorda 17-18 km, kutuplarda 8-10 km’dir.Sebep ekvatorda alçak basınç ve yerçekiminin azlığı, kutuplarda ise yüksek basınç ve yer çekiminin fazla oluşudur.

    20. Sayfa
    TROPOSFER

    21. Sayfa
    STRATOSFER

    22. Sayfa
    STRATOSFERTroposferin üstünde 17-30 km’ler arasındaki tabakadır.İklim olayları görülmez.Sıcaklık değişimi azdır.

    23. Sayfa
    MEZOSFER

    24. Sayfa
    MEZOSFERKalınlığı 30-80km arasındadır.Ayrıca Şemosfer de denir.

    25. Sayfa
    OZONOSFERBu tabakada ozon gazı bulunur.Canlıların koruyucu katıdır.Sıcaklık -50 dereceye kadar düşer.

    26. Sayfa
    OZONOksijen gazının güneş ışınları tarafından parçalanmasıyla oluşur. Fırtınalı havalarda ozon gazı artar.Güneşten gelen zararlı ışınları süzer.

    27. Sayfa
    OZON

    28. Sayfa
    İYONOSFER

    29. Sayfa
    İYONOSFER80-100 km arasında yer alır.

    30. Sayfa
    İYONOSFERBu tabakada gazlar iyonlarına ayrıldığı için iyonlar arasında elektron alışverişi fazladır.

    31. Sayfa
    İYONOSFERHaberleşme sinyalleri ve radyo dalgaları buradan yansır.

    32. Sayfa
    EKZOSFER

    33. Sayfa
    EKZOSFERGazlar son derece seyrek olduğu için dış sınırı kesin olarak tespit edilemeyen bu tabakada yoğun röntgen ışınları vardır.

    34. Sayfa
    EKZOSFEREn üst taraflarda yer çekiminin giderek azalması ve tamamen kaybolması nedeniyle bazı hava molekülleri uzaya fırlayıp giderler.  

    35. Sayfa
    ATMOSFERİ OLUŞTURAN GAZLARMiktarı değişmeyen gazlar%78 Azot %21 Oksijen %1 Diğer GazlarMiktarı değişen gazlarSu BuharıKarbondioksitHer yerde bulunmayan gazlarOzon

    36. Sayfa
    SU BUHARI

    37. Sayfa
    SU BUHARISıcaklığı tutar ve uzaya kaçmasını engeller.Boğazımızın ve derimizin kurumasını engeller.Bakterilerin yaşamasını sağlar.

    38. Sayfa
    SU BUHARIİklimin oluşmasını ve yağışı sağlar.

    39. Sayfa
    Karbondioksit

    40. Sayfa
    KARBONDİOKSİTIsıyı emme ve saklama yeteneğine sahiptir.

    41. Sayfa
    KARBONDİOKSİTİN ATMOSFERDEKİ YILLIK ARTIŞI

    42. Sayfa
    KARBONDİOKSİTAzaldığında buzul çağı yaşanmış arttığında Karbon devri yaşanmıştır.

    43. Sayfa
    ATMOSFERİN FAYDALARI

    44. Sayfa
    ATMOSFERİN FAYDALARIHayat için gerekli gazları bulundurur.

    45. Sayfa
    ATMOSFERİN FAYDALARIGüneş ışınlarının dağılmasını sağlayarak, gölgede kalan yerleri de aydınlatır.

    46. Sayfa
    ATMOSFERİN FAYDALARIDünyamızın aşırı ısınmasını ve soğumasını önler.

    47. Sayfa
    ATMOSFERİN FAYDALARIMeteorların yeryüzüne düşmesini engeller.

    48. Sayfa
    ATMOSFERİN FAYDALARIDünyamızla birlikte dönerek sürtünmeden doğacak yanmayı önler.

    49. Sayfa
    ATMOSFERİN FAYDALARIGüneşten gelen ve canlılar için zararlı olan ışınları süzer.

    50. Sayfa
    OZON TABAKASI

    51. Sayfa
    ATMOSFERİN FAYDALARIİklim olayları meydana gelir.

İklim Bilgisi Videoları

  • 4
    1 hafta önce

    İklim Bilgisi ve İklimlerin Özellikleri - YGS

  • 2
    1 hafta önce

    COĞRAFYA - İKLİM BİLGİSİ - ATMOSFER

  • 2
    1 hafta önce

    10dk'da İKLİM TİPLERİ

İklim Bilgisi Soru & Cevap

Bu yazı hakkında ilk soru soran sen ol..

İklim Bilgisi Ek Bilgileri

Bu yazıya sende yeni bilgi ekleyerek gelişmesine yardımcı olabilirsin..

Kapak Resmi
Yeryüzü iklimini etkileyen faktörler
Sponsorlu Bağlantılar
Yazı İşlemleri

Bir şey Unutmadın mı ?

Bizi sonra tekrar bulmak için sitemizi aşağıdan beğenmelisin